สภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์ Mueang Khukhan Cultural Council

ขอเชิญร่วมงานบุญฉลองตราตั้งเจ้าคณะอำเภอขุขันธ์ ในวันที่ 2- 3 มกราคม 2555

2011-12-20T18:09:00.003+07:00

ร่องรอยหลักฐานในอดีตที่เกี่ยวข้องกับเมืองขุขันธ์ ณ วัดบ้านลำภู

2011-10-24T16:08:00.001+07:00

วีดิทัศน์โครงการหนูน้อยจิตอาสาโรงเรียนบ้านทะลอก หมู่ที่ 3 ตำบลใจดี อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ในตอนต้นๆแนะนำความเป็นมาของร่องรอยหลักฐานในอดีตที่เกี่ยวข้องกับเมืองขุขันธ์ ณ วัดบ้านลำภู หมู่ที่ 4 ตำบลใจดี ไว้อย่างน่าสนใจอีกด้วย ...ตามไปดูด้วยกันนะครับ

ว่าด้วยเรืองนาค หรือพญานาค คืออะไรกันแน่ ?

2011-10-09T14:33:00.000+07:00

พญานาค

นาค หรือ พญานาค เป็นความเชื่อในภูมิภาคเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเรียกชื่อต่าง ๆ กัน แต่มีลักษณะร่วมกัน คือ เป็นงูขนาดใหญ่มีหงอน เป็นสัญลักษณ์แห่งความยิ่งใหญ่ ความอุดมสมบูรณ์ ความมีวาสนา อีกทั้งยังเป็นสัญลักษณ์ของบันไดสู่จักรวาลอีกด้วย

ภาพปรากฏการณ์พญานาคที่เมืองขุขันธ์(ยามค่ำคืน) ที่เกิดขึ้นกับต้นปาล์มต้นที่ ๕ ทิศเหนืออนุสาวรีย์ตากะจะ เจ้าเมืองขุขันธ์ท่านแรก ในบริเวณพื้นที่กำลังทำการก่อสร้างศาลหลักเมืองขุขันธ์ แห่งใหม่ ที่ทุกท่านสามารถแวะเยี่ยมชม และถ่ายภาพไว้เป็นที่ระลึกได้ด้วยตนเอง...เราชาวขุขันธ์ทุกคนภูมิใจที่ปรากฏการณ์นี้ ได้กระตุ้นให้ทุกคนสนใจหันมาทำบุญกันมากขึ้น และน้อมนำให้หลายคนได้มาร่วมกันสร้างศาลหลักเมืองขุขันธ์ ให้สำเร็จเสร็จสิ้นโดยเร็วพลัน หรืออาจจะกล่าวได้ว่า ท่านพญานาคท่านมาปรากฏกาย เพื่อช่วยสร้างศาลหลักเมืองขุขันธ์ อันศักดิ์สิทธิ์โดยแท้...

             ต้นกำเนิดความเชื่อเรื่องพญานาคน่าจะมาจากอินเดีย ด้วยมีปกรณัมหลายเรื่องเล่าถึงพญานาค โดยเฉพาะในมหากาพย์มหาภารตะ นาคถือเป็นปรปักษ์ของครุฑ ส่วนในตำนานพุทธประวัติ ก็เล่าถึงพญานาคไว้หลายครั้งด้วยกัน
                  ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังมีตำนานเรื่องพญานาคอย่างแพร่หลาย ชาวบ้านในภูมิภาคนี้มักเชื่อกันว่าพญานาคอาศัยอยู่ในแม่น้ำโขง หรือเมืองบาดาล และเชื่อกันว่าเคยมีคนเคยพบรอยพญานาคขึ้นมาในวันออกพรรษาโดยจะมีลักษณะคล้ายรอยของงูขนาดใหญ่
                  ลักษณะของพญานาคตามความเชื่อในแต่ละภูมิภาคจะแตกต่างกันไป แต่พื้นฐานคือพญานาคนั้นมีลักษณะตัวเป็นงูตัวใหญ่มีหงอนสีทองและตา สีแดง เกล็ดเหมือนปลามีหลายสีแตกต่างกันไปตามบารมี บ้างก็มีสีเขียว บ้างก็มีสีดำ หรือบ้างก็มี 7 สี เหมือนสีของรุ้ง และที่สำคัญคือนาคตระกูลธรรมดาจะมีเศียรเดียว แต่ตระกูลที่สูงขึ้นไปนั้นจะมี ๓ เศียร ๕ เศียร ๗ เศียรและ ๙ เศียร นาคจำพวกนี้จะสืบเชื้อสายมาจาก พญาเศษนาคราช (อนันตนาคราช) ผู้เป็นบัลลังก์ของพระวิษณุ นารายณ์ปรมนาท ณ เกษียรสมุทร อนันตนาคราชนั้นเล่ากันว่ามีกายใหญ่โตมหึมามีความยาวไม่สิ้นสุด มีพันศีรษะ พญานาคนั้นมีทั้งเกิดในนำและบนบก เกิดจากครรภ์และจากไข่ มีอิทฤทธิ์สามารถบันดาลให้เกิดคุณและโทษได้ นาคนั้นมักจะแปลงร่างเป็นมนุษย์รูปร่างสวยงาม

ภาพปริศนา หรือว่ามุมกล้อง ? ที่หลายท่านที่ได้แวะเวียนมาเยีี่ยมชมปรากฏการณ์พญานาคที่เมืองขุขันธ์ ได้ถ่ายรูปด้วยกล้องดิจิตอล แล้วพบว่า มีรูปคล้ายหญิงสาวผมยาว แต่งองค์ทรงเครื่องสีเหลืองทอง และห่มสะไบเฉียง นั่งหันหน้าไปทางทิศตะวันตก...โปรดใช้วิจารณญาณในการชมภาพตามสมควร(ถ่ายเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2554 เวลา 20.49 น.)

ตระกูลของนาค

นาคเป็นเจ้าแห่งงู แต่ไม่สามารถบรรลุธรรมได้ แต่ก็จัดอยู่ฝ่ายสุคติภูมิ อยู่สวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา นาคแบ่ง ออกเป็น 4 ตระกูลใหญ่ คือ

ตระกูลวิรูปักษ์ พญานาคตระกูลสีทอง
ตระกูลเอราปถ พญานาคตระกูลสีเขียว
ตระกูลฉัพพยาปุตตะ พญานาคตระกูลสีรุ้ง
ตระกูลกัณหาโคตมะ พญานาคตระกูลสีดำ

พญานาคเกิดได้ทั้ง 4 แบบ คือ

แบบโอปปาติกะ เกิดแล้วโตทันที
แบบสังเสทชะ เกิดจากเหงื่อไคล สิ่งหมักหมม
แบบชลาพุชะ เกิดจากครรภ์
แบบอัณฑชะ เกิดจากฟองไข่

พญานาคชั้นสูงเกิดแบบโอปปาติกะ เป็นชนชั้นปกครอง ที่อยู่ของพญานาคมีตั้งแต่ในแม่น้ำ หนอง คลอง บึงต่างๆ ในอากาศ จนไปถึงสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา พวกพญานาคอยู่ในการปกครองของท้าววิรูปักษ์ ผู้ปกครองสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกาด้านทิศตะวันตก เหตุที่มาเกิดเป็นพญานาคเพราะทำบุญเจือด้วยราคะ

ภาพปริศนา หรือว่ามุมกล้อง ? ที่บางท่านที่ได้แวะเวียนมาเยีี่ยมชมปรากฏการณ์พญานาคที่เมืองขุขันธ์ ได้ถ่ายรูปด้วยกล้องดิจิตอล แล้วพบว่า มีรูปเงาสีดำใจกลางยอดปาล์มคล้ายท่านตากะจะ เจ้าเมืองขุขันธ์ท่านแรก ยืนถือถือดาบ...โปรดใช้วิจารณญาณในการชมภาพตามสมควร(ถ่ายเมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2554 เวลา 21.35 น.)

ความเชื่อเกี่ยวกับคุณลักษณะและคุณสมบัติ

                   ชาวฮินดูถือว่า นาคเป็นผู้ใกล้ชิดกับเทพองค์ต่างๆ เป็นเทพเจ้าแห่งน้ำ เช่น อนันตนาคราช ที่เป็นบัลลังก์ของพระนารายณ์ตรงกับความเชื่อของลัทธิพราหมณ์ ที่เชื่อว่า นาค เป็นเทพแห่งน้ำ เช่นปีนี้ นาค ให้น้ำ 1 ตัว แปลว่า น้ำจะมาก จะท่วมที่ทำการเกษตร ไร่นา ถ้าปีไหน นาคให้น้ำ 7 ตัว น้ำจะน้อย ตัวเลขนาคให้น้ำจะกลับกันกับเหตุการณ์ เนื่องจาก ถ้านาคให้น้ำ 7 ตัว น้ำจะน้อยเพราะนาคกลืนน้ำไว้
                   นาคมีคุณสมบัติพิเศษ คือ สามารถแปลงกายได้ มีอิทธิฤทธิ์และมีชีวิตใกล้กับคน สามารถแปลงเป็นคนได้ เช่นคราวที่แปลงเป็นคนมาขอบวชกับพระพุทธเจ้า ในหนังสือไตรภูมิพระร่วง กล่าวถึงนาคที่ชื่อ ถลชะ ที่แปลว่า เกิดบนบก จะเนรมิตกายได้เฉพาะบนบก และนาคชื่อ ชลซะ แปลว่า เกิดจากน้ำ จะเนรมิตกายได้เฉพาะในน้ำเท่านั้น
                    นาค ถึงแม้จะเนรมิตกายเป็นอะไร แต่ในสภาวะ 5 จะต้องปรากฏรูปลักษณ์เป็นนาคเช่นเดิม คือ ขณะเกิด, ขณะลอกคราบ, ขณะสมสู่กันระหว่างนาคกับนาค ขณะนอนหลับโดยไม่มีสติ และตอนตาย ก็กลับเป็นงูใหญ่เหมือนเดิม
                   นาค มีพิษร้าย สามารถทำอันตรายผู้อื่นได้ด้วยพิษ ถึง 64 ชนิด ซึ่งตามตำนานกล่าวว่า สัตว์จำพวกงู แมงป่อง, ตะขาบ, คางคก, มด ฯลฯ มีพิษได้ ซึ่งก็ด้วยเหตุที่ นาคคายพิษทิ้งไว้ แล้วพวกงูไปเลีย พวกที่มาถึงก่อนก็เอาไปมาก พวกมาทีหลัง เช่น แมงป่อง กับ มด ได้พิษน้อย แค่เอาหาง เอากันไปป้ายเศษพิษ จำพวกนี้จึงมีพิษน้อย และพญานาคต้องคายพิษทุก 15 วัน
                   นาค อาศัยอยู่ใต้ดิน หรือบาดาล คนโบราณเชื่อว่าเมื่อบนสวรรค์มีเทพอาศัยอยู่ลึกลงไปใต้พื้นโลก ก็น่าจะมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ ในหนังสือไตรภูมิพระร่วง กล่าวว่า ที่ที่นาคอยู่นั้นลึกลงไปใต้ดิน 1 โยชน์ หรือ 16 กิโลเมตร มีปราสาทราชวังที่วิจิตรพิสดารไม่แพ้สวรรค์ ที่มีอยู่ถึง 7 ชั้น เรียงซ้อนๆ กัน ชั้นสูงๆ ก็จะมีความสุขเหมือนสวรรค์
                   นาค สามารถผสมพันธุ์กับสัตว์ชนิดอื่นได้ แปลงกายแล้วสมสู่กับมนุษย์ได้ เมื่อนาคตั้งท้องจะออกลูกเป็นไข่เหมือนงู มีทั้งพันธุ์เศียรเดียว 3, 5 ,7 และ 9 เศียร สามารถขึ้นลง ตั้งแต่ใต้บาดาลพื้นโลกจนถึงสวรรค์ ในทุกตำนานมักจะกล่าวถึงนาคที่ขึ้น-ลง ระหว่าง   เมืองบาดาล กับเมืองสวรรค์ ที่จะแปลงกายเป็นอะไรตามที่คิด ตามสภาวะเหตุการณ์นั้น ๆ

ความเชื่อเกี่ยวพันกับชีวิต น้ำและธรรมชาติ

                   ที่ปราสาทขอมโบราณ หรือศาสนสถานต่าง ๆในสมัยโบราณ คูเมืองที่เป็นสระน้ำ 4 ด้าน รอบปราสาทและมี พญานาค อยู่ด้วย ตามความเชื่อของคนสมัยโบราณ ดังนั้น นาคจะมีความหมายเป็นอย่างอื่นไม่ได้นอกจากน้ำ เช่น การสร้างศาสนสถานไม่ว่าจะเป็นอุโบสถ นาคที่ราวบันได จึงมี พญานาค ซึ่งตามความเป็นจริง (ความเชื่อ) การสร้างต้องสร้างกลางน้ำ เพื่อให้ดูเหมือนว่าศาสนสถานนั้นลอยอยู่เหนือน้ำ แต่ก็ไม่ต้องสร้างจริงๆ เพียงแต่มีสัญลักษณ์ พญานาคไว้ เช่น ที่ปราสาทพนมรุ้ง จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นต้น
                   แม้เกี่ยวกับชีวิตมนุษย์ ก็จะมีอยู่ในราศีเกิด เช่นของคนนักษัตร ปีมะโรง ที่มีความหมายถึง ความยิ่งใหญ่และพลังอำนาจ ที่มี พญานาค เป็นสัญลักษณ์

นาคให้น้ำ

ด้วยความที่นาคเป็นสัญลักษณ์แห่งน้ำ ดังนั้น คำเสี่ยงทายในแต่ละปีที่จะทำนายถึงปริมาณของน้ำและฝนที่จะตกในแต่ละปีเพื่อใช้ในการเกษตร จึงเรียกว่า "นาคให้น้ำ" จำนวนนาคให้น้ำมีไม่เกิน 7 ตัว ถ้าปีไหนอุดมสมบูรณ์มีน้ำมากเรียกว่า "นาคให้น้ำ 1 ตัว" แต่หากปีไหนแห้งแล้งเรียกว่าปีนั้น "มีนาคให้น้ำ 7 ตัว" จะวัดกลับกันกับจำนวนนาค ก็คือที่น้ำหายไป เกิดความแห้งแล้งนั้นก็เพราะ พญานาคเกี่ยงกันให้น้ำ แต่ละตัวจึงกลืนน้ำไว้ในท้องไม่ยอมพ่นน้ำลงมา ซึ่งคำทำนายเรื่องนาคให้น้ำนี้ จะปรากฏเห็นได้ชัดที่สุด คือ ในพระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ ในวันพืชมงคลของแต่ละปี

พญานาคกับตำนานในพระพุทธศาสนา

                  เมื่อ องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ตรัสรู้ธรรมพิเศษแล้ว ได้เสด็จไปตามเมืองต่างๆ เพื่อแสดงธรรมเทศนา มีครั้งหนึ่งได้เสด็จออกจากร่มไม้อธุปปาลนิโครธ ไปยังร่มไม้จิกชื่อ "มุจลินท์" ทรงนั่งเสวยวิมุตติสุข อยู่ 7 วัน คราวเดียวกันนั้นมีฝนตกพรำๆ ประกอบไปด้วยลมหนาวตลอด 7 วัน ได้มีพญานาคชื่อมุจลินทร์ เข้ามาวงด้วยขด 7 รอบพร้อมกับแผ่พังพานปกพระผู้มีพระภาคเจ้า เพื่อจะป้องกันฝนตกและลมมิให้ถูกพระวรกาย หลังจากฝนหายแล้ว คลายขนดออก แปลงเพศเป็นชายหนุ่มยืนเฝ้าที่เบื้องพระพักตร์ ด้วยความศรัทธาอย่างแรงกล้า
                  ความเชื่อดังกล่าวทำให้เป็นที่มาของการสร้างพระพุทธรูปปางนาคปรก แต่มักจะสร้างแบบพระนั่งบนตัวพญานาค ซึ่งดูเหมือนว่าเอาพญานาคเป็นบัลลังก์ เพื่อให้เกิดความสง่างาม และทำให้คิดว่า พญานาค คือผู้คุ้มครองพระศาสดา^[2]
                  พญานาค เป็นสะพาน (สายรุ้ง) ที่เชื่อมโลกมนุษย์กับสวรรค์ หรืออีกชื่อหนึ่งก็คือ โลกศักดิ์สิทธิ์ ความเชื่อที่ว่า พญานาค กับ รุ้ง เป็นอันเดียวกัน ก็คือสะพานเชื่อมโลกมนุษย์กับสวรรค์นั่นเอง
นาคสะดุ้ง ซึ่งเป็นประติมากรรมที่ราวบันไดโบสถ์นั้นได้สร้างขึ้นตามความเชื่อถือ "บันไดนาค" ก็ด้วยความเชื่อดังกล่าว แม้ตอนที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงมาจากดาวดึงส์ ก็โดยบันไดแก้วมณีสีรุ้ง ที่เทวดาเนรมิตขึ้นและมีพญานาคจำนวน 2 ตน เอาหลังหนุนบันไดไว้
                  ตุง ในวัฒนธรรมของล้านนาและพม่า ก็เชื่อกันว่าคลี่คลายมาจากพญานาค และหมายถึงบันไดสู่สวรรค์
                  ความเชื่อของชาวฮินดู ก็ถือว่า นาคเป็นสะพานเชื่อมภาวะปกติ กับที่สถิตของเทพ ทางเดินสู่วิษณุโลก เช่น ปราสาทนครวัด จึงทำเป็น พญานาคราช ที่ทอดยาวรับมนุษย์ตัวเล็ก ๆ สู่โลกแห่งความศักดิ์สิทธิ์ หรือบั้งไฟของชาวอีสานที่ทำกันในงานประเพณีเดือนหก ก็ยังทำเป็นลวดลาย และเป็นรูปพญานาค พญานาคนั้นจะถูกส่งไปบอกแถนบนฟ้าให้ปล่อยฝนลงมา
                  ในสมัยพระพุทธเจ้า มีพญานาคตนหนึ่งนั่งฟังธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าแล้วได้เกิดศรัทธา จึงได้แปลงกายเป็นมนุษย์ขอบวชเป็นพระภิกษุ แต่อยู่มาวันหนึ่งเข้านอนในตอนกลางวัน หลังจากหลับแล้วมนต์ได้เสื่อมกลายเป็นงูใหญ่ จนพระภิกษุรูปอื่นไปเห็นเข้า ต่อมาพระพุทธเจ้าทรงทราบจึงให้พระภิกษุนาคนั้นสึกออกไป เพราะเป็นสัตว์เดรัจฉาน นาคตนนั้นผิดหวังมาก จึงขอถวายคำว่า นาค ไว้ใช้เรียกผู้ที่เข้ามาขอบวชในพระพุทธศาสนา เพื่อเป็นอนุสรณ์ในความศรัทธาของตน
                   ต่อจากนั้นมาพระพุทธเจ้าจึงทรงบัญญัติไม่ให้สัตว์เดรัจฉาน ไม่ว่าจะเป็นนาค ครุฑ หรือสัตว์อื่นๆ บวชอีกเป็นอันขาด และก่อนที่อุปัชฌาย์จะอุปสมบทให้แก่ผู้ขอบวชจะต้องถาม อันตรายิกธรรม หรือข้อขัดข้องที่จะทำให้ผู้นั้นบวชเป็นพระภิกษุไม่ได้ รวม 8 ข้อเสียก่อน ในจำนวน 8 ข้อนั้น มีข้อหนึ่งถามว่า "ท่านเป็นมนุษย์หรือเปล่า" และจึงเรียกการบวชนี้ว่า "บวชนาค"

ความเชื่อในดินแดนต่าง ๆ ของไทย

ในประเทศไทย ดินแดนที่มีความเชื่อเรื่องของนาคมักจะเป็นภาคที่ติดกับแม่น้ำโขง คือ ภาคเหนือ และ ภาคอีสาน หรือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ภาคเหนือ

มีตำนานเกี่ยวกับพญานาคอยู่เช่นกัน ดังในตำนานสิงหนวัติซึ่งเป็นตำนานเก่าแก่ของทางภาคเหนือเอง “เมื่อเจ้าเมืองสิงหนวัติอพยพคนมาจากทางเหนือ พญานาคแปลงกายมาช่วยชี้ที่ตั้งเมืองใหม่ และขอให้อยู่ในทศพิธราชธรรม พอตกกลางคืนก็ขึ้นมาสร้างคูเมืองเป็นเมืองนาคพันธุ์สิงหนวัติ ต่อมายกทัพปราบเมืองอื่นได้และรวมดินแดนเข้าด้วยกันจึงเปลี่ยนชื่อเป็น แคว้นโยนกนคร ต้นวงศ์ของพญามังรายผู้ก่อกำเนิดอาณาจักรล้านนานั่นเอง”

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ดูเพิ่มที่ บั้งไฟพญานาคผู้คนที่อาศัยอยู่บริเวณลุ่มแม่น้ำโขงเชื่อว่า แม่น้ำโขงเกิดจากการแถตัวของพญานาค 2 ตน จึงเกิดเป็นแม่น้ำโขงและแม่น้ำน่าน นอกจากนี้ยังรวมถึงบั้งไฟพญานาค โดยมีตำนานว่าในวันออกพรรษาหรือเป็นวันที่พระพุทธเจ้าเสด็จจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ พญานาคแห่งแม่น้ำโขงต่างชื่นชมยินดี จึงเฮ็ด (จุด) บั้งไฟถวายการเสด็จกลับของพระพุทธเจ้าจนกลายเป็นประเพณีทุกปี

พญานาคกับสัญลักษณ์ของวิชาแพทย์

         พญานาค หมายถึง วิชาแพทย์ ที่พระวิศวามิตร์เล่าไว้ในบ่อเกิดรามเกียรติ์ว่า เทวดาและอสูรต้องการเป็นอมตะ จึงทำพิธีกวนเกษียรสมุทร โดยใช้เขามนทรคีรีเป็นไม้กวน นำพญาวาสุกรี (พญานาค) เป็นเชือก เป็นผลให้เกิดประถมแพทย์ "ธันวันตะรี" ซึ่งผู้ชำนาญในอายุรเวท


          ประมวลคลิปวีดีโอปรากฎการณ์พญานาค ที่อำเภอขุขันธ์ ต้นปาล์มที่อยู่บริเวณทิศเหนือของอนุสาวรีย์ตากะจะ หรือพระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน เจ้าเมืองขุขันธ์ท่านแรก และอยู่ในบริเวณที่กำลังทำการก่อสร้างศาลหลักเมืองขุขันธ์ ในปัจจุบัน เป็นต้นปาล์มต้นที่ ๕ อยู่ทางทิศเหนืออนุสาวรีย์ตากะจะ...ได้แทงยอดออกมาจากลำต้น มีลักษณะแปลก คล้ายเศียรพญานาค ๙ เศียร เป็นที่แตกตื่นของชาวอำเภอขุขันธ์ และพื้นที่ใกล้เคียงแวะเวียนมาเยี่ยมชมกันอย่างไม่ขาดสาย ซึ่งเหตุการณ์นี้ได้เริ่มเกิดขึ้นภายหลังจากที่ชาวเมืองขุขันธ์ ได้จัดงาน "รำลึกพระยาไกรภักดี ประเพณีแซนโฎนตา บูชาหลักเมือง ลือเลื่องกล้วยแสนหวี" อย่างยิ่งใหญ่ ในระหว่างวันที่ 22-23 กันยายน 2554 ที่ผ่านมา

คลิปวีดีโอถ่ายเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2554

ขอบคุณที่มา : สภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์

หรือว่า...ตาล ๙ ยอด ๙ พระยาแห่งเมืองขุขันธ์...ฟื้นคืนชีพ เป็นภาพที่ถ่ายได้จากบริเวณทิศเหนืออนุสาวรีย์ตากะจะ เจ้าเมืองขุขันธ์ท่านแรก 7 ต.ค. 2554 เวลา 12.30 น.

2011-10-07T13:38:00.000+07:00

มุมกล้องที่ 1 ถ่ายจากทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของลำต้น

มุมกล้องที่ 2 ถ่ายจากทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของลำต้น

มุมกล้องที่ 3 ถ่ายจากทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของลำต้น

มุมกล้องที่ 4 ถ่ายจากทางด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือของลำต้น

มุมกล้องที่ 5 ถ่ายจากทางด้านทิศเหนือของลำต้น

มุมกล้องที่ 6 ถ่ายจากทางด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของลำต้น

ด้านบนคือ...ภาพปรากฎการณ์พญานาค ที่อำเภอขุขันธ์ ต้นปาล์มที่อยู่บริเวณทิศเหนือของอนุสาวรีย์ตากะจะ หรือพระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน เจ้าเมืองขุขันธ์ท่านแรก และอยู่ในบริเวณที่กำลังทำการก่อสร้างศาลหลักเมืองขุขันธ์ ในปัจจุบัน เป็นต้นปาล์มต้นที่ ๕ อยู่ทางทิศเหนืออนุสาวรีย์ตากะจะ...ได้แทงยอดออกมาจากลำต้น มีลักษณะแปลก คล้ายเศียรพญานาค ๙ เศียร เป็นที่แตกตื่นของชาวอำเภอขุขันธ์ และพื้นที่ใกล้เคียงแวะเวียนมาเยี่ยมชมกันอย่างไม่ขาดสาย ซึ่งเหตุการณ์นี้ได้เริ่มเกิดขึ้นภายหลังจากที่ชาวเมืองขุขันธ์ ได้จัดงาน "รำลึกพระยาไกรภักดี ประเพณีแซนโฎนตา บูชาหลักเมือง ลือเลื่องกล้วยแสนหวี" อย่างยิ่งใหญ่ ในระหว่างวันที่ 22-23 กันยายน 2554 ที่ผ่านมา

(ถ่ายเมื่อวันที่ 7 ต.ค. 2554 เวลา 12.30 น.)
โดย สุเพียร คำวงศ์ รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์

ดูแผนที่ขนาดใหญ่ขึ้น

ภาพถ่ายบรรยากาศยามค่ำคืนของวันที่ 7 ต.ค. 2554 เวลา 08.30 น.ก็ยังมีชาวบ้านแวะมาชมกันอย่างไม่ขาดสาย ถ้ารวมตั้งแต่เช้าถึงตอนเย็นประมาณราวๆกว่า 5,000 คน

ส่วนด้านล่างคือ...ภาพตาล ๙ ยอดในอดีต

๑. ภาพในอดีต : "ต้นตาล ๙ ยอด ๙ พระยาแห่งเมืองขุขันธ์"

ต้นตาล ๙ ยอด เป็นต้นตาลที่มีความแปลก เพราะลำต้นเดียวแต่แตกแขนงลำต้นออกเป็น ๙ แขนง ๙ ยอด เคยมีชีวิตและยืนต้นตระหง่านมาตั้งแต่กำเนิดเมืองขุขันธ์ ณ หมู่บ้านตาดม หมู่ที่ ๘ ตำบลห้วยใต้ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ได้ล้มตายลง เมื่อปีพ.ศ. ๒๕๐๙ ปัจจุบันยังคงเหลือแต่เพียงร่องรอยภาพถ่ายแห่งอดีตมาถึงปัจจุบัน...

๒. ภาพในอดีต : จวนผู้ว่าราชการจังหวัดขุขันธ์

จวนผู้ว่าราชการจังหวัดขุขันธ์ ตำแหน่งที่ตั้งเดิมอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ของ สนง.ปศุสัตว์อำเภอขุขันธ์ ปัจจุบันถูกโรงฆ่าสัตว์(เก่า)ของเทศบาลตำบลเมืองขุขันธ์สร้างทับโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์...ถ้าย้ายโรงฆ่าสัตว์(เก่า)ออกก็น่าจะดีเพราะเชื่อว่าน่าจะช่วยเสริมให้ดวงเมืองขุขันธ์ ดีขึ้น...และเมืองขุขันธ์ของเราจะเจริญรุ่งเรือง...ตลอดไปในภายภาคหน้า...

แกลจะเอง / kael-ja-e:ng / ตำบลปรือใหญ่

2011-10-05T22:48:00.000+07:00

แกลจะเอง / kael-ja-e:ng / เป็นวัฒนธรรมประเพณีอันดีงามของชนเผ่ากูย หรือส่วย ที่สืบทอดต่อกันมายาวนานในชุมชนแถบตำบลปรือใหญ่ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ อันที่จริงแล้วก็คือ เป็นการร่ายรำประเภทเดียวกันกับการรำแม่มดของชนเผ่าต่าง ๆในท้องถิ่นอีสานใต้ของประเทศไทย นั่นเอง

ซึ่งในวีดีโอชุดนี้ คุณวันเพ็ญ แผ่นเงิน ประธานชมรมผู้ดูแลผู้สูงอายุตำบลปรือใหญ่ ได้ประยุกต์นำเอาท่าร่ายรำอันศักดิ์สิทธิ์ของเพลงแกลจะเอง ซึ่งมีท่าร่ายรำที่สำคัญหลายท่า ซึ่งท่าที่มีความโดดเด่น และเป็นประโยชน์ มีจำนวน 6 ท่า มาเป็นนวัตกรรมใหม่ในการออกกำลังกายสำหรับชาวบ้านในชุมชน โดยเฉพาะวัยผู้สูงอายุทำให้ทุกคน และทุกวัย ในชุมชนแห่งนี้ คือ บ้านปรือคันใต้ หมู่ที่ 14 ตำบลปรือใหญ่อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ มีสุขภาพที่สมบูรณ์แข็งแรงครบทั้ง 4 มิติ กล่าวคือ ทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ นั่นเอง

แกลจะเอง ตำบลปรือใหญ่ ตอนที่ 1

แกลจะเอง ตำบลปรือใหญ่ ตอนที่ 2(จบ)

โฎนตาเมืองขุขันธ์...ขอขอบคุณ นสพ.มติชน 1 ต.ค. 2554

2011-10-04T11:33:00.000+07:00

สภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์ ขอขอบคุณ หนังสือพิมพ์มติชน
ฉบับวันที่ 1 ตุลาคม 2554

ที่ช่วยเผยแพร่งานประเพณีแซนโฎนตา อำเภอขุขันธ์ ประจำปี 2554

คำว่า “โฎนตา” มีที่มาจากไหนหนอ ?

2011-09-19T18:25:00.000+07:00

**************************************

แล้วใครผิดใครถูก ระหว่างคนที่ใช้คำว่า "โดนตา" กับคนที่ใช้คำว่า "โฎนตา"

**************************************

>>ขอตอบว่า ตอบว่า ถูกทั้งคู่ ครับ แต่ว่า...

คนที่ใช้คำว่า "โดนตา" ก็คือเขาเขียนตามคำที่ได้ยินจากคนท้องถิ่นเขมรพูด นั่นคือ สัมผัสได้แค่เพียงหูได้ยินเสียงว่า /โดน-ตา/ ก็เลยเขียนตามที่ได้ยินนั้น แต่ถ้าจะบัญญัติขึ้นมาเป็นศัพท์ในพจนานุกรมไทย...ก็ต้องเขียนให้ครบเพราะงานนี้ไม่ได้โดนแค่ตา แต่ยังโดนถึงยายด้วย...

สำหรับคนที่ใช้คำว่า "โฎนตา" ก็คือผู้รู้ถึงรากเหง้าที่มาของคำศัพท์ หรือกล่าวว่า น่าจะรู้ลึกกว่า นั่นเอง ครับ

และขอฝากว่า...ถ้าท่านคิดว่า “แซนโฎนตา” เป็นประเพณีเขมร หรือของชนเผ่าเขมรอีสานใต้ของเรา ก็ต้องใช้ ฎ คำว่า โฎนตา ในภาษาเขมรใช้ตัว ฎ เขียน ไม่ได้ใช้ตัว ด

เพราะคำว่า “โฎนตา” แปลว่า ปู่และย่า หรือ ตาและยาย และยังหมายถึง บรรพบุรุษ อีกด้วย

ดังนั้น ประเพณีแซนโฎนตา คือประเพณีที่มีการเซ่นให้ปู่ย่า ตายาย และบรรพบุรุษ ผู้ล่วงลับไปแล้ว (แม้แต่คำว่า เซ่น ก็เป็นคำภาษาเขมร คือมาจากคำว่า แซน นั่นเอง) คำศัพท์ในภาษาไทย มิได้มีเฉพาะเพียงคำไทยชาติเดียว มีคำของชาติอื่นปะปนอยู่เป็นจำนวนมากโดยเฉพาะภาษาเขมร ฉะนั้น "แซนโฎนตา" เขียนตามภาษาเดิมถูกต้องแล้ว จะเขียน แซนโดนตา ให้ตาตัวเองแตกทำไม มันมาโดนตา ก็ตาแตกนะซิ เฮ่อ น่าสงสาร...555...

ตัวอย่างหนังสือที่มีคำอธิบายคำว่า แซนโฎนตา พบจำหน่ายในร้านหนังสือเขมร

หมายเหตุ เอกสารที่มีข้อความภาษาเขมรที่นำเอามาขึ้นในเวปนี้ เพราะต้องการมาประกอบหลักฐานที่มาของคำว่า "โฎนตา" เท่านั้นและมีความเห็นว่า บนโลกใบนี้ สำหรับคำว่า วัฒนธรรมประเพณี คงไม่มีพรมแดนขวางกั้นเหมือนอาณาเขตประเทศ นะครับ

อัลบั้มภาพงานแซนโฎนตา(ขอขอบคุณKittipong Chaidee) คลิกที่นี่เพื่อเข้าชม

แนะนำอัลบั้มเพลงใหม่ ต้อนรับงานรำลึกพระยาไกรภักดีฯ ประเพณีแซนโฎนตา บูชาหลักเมือง ลือเลื่องกล้วยแสนหวี ปี 2554

2011-09-15T21:07:00.000+07:00

อัลบั้มเพลง "ชาวขุขันธ์ร่วมใจ รำลึกพระยาไกรภักดีฯ
สืบสานประเพณีแซนโฎนตา"
โดย..กลุ่มศิลปินจิตอาสาเพื่อเมืองขุขันธ์
ร่วมกับ...สภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์
ประกอบด้วยเพลงที่ไพเราะ มีความหมายลึกซึ้ง แสดงถีึงวิถีชีวิต
และอัตลักษณ์ความเป็นชาวขุขันธ์ หรือ ฅนขุขันธ์
ประกอบด้วยเพลงจำนวน ๑๓ เพลงพร้อมผู้ขับร้อง ดังนี้

๑. ทำบุญจูนโฎนตา...............ศรศิลป์   อินทร์พรหม
๒. ทัศนาเมืองขุขันธ์..............โสพิศ สิทธิชล
๓. ภูมิขุขันธ์.........................ชญานิศา วัฒนะอะโน
๔. สาวเมืองขุขันธ์.................ธิติมา   ชาลีโสม
๕. คืนลับฟ้า........................เหลือง บริสุทธิ์
๖. ไม่ลืมคืนลับฟ้า.................วันวิษา ณ เวียงศรี
๗. ขวัญเมือง.......................นกน้อย อุไรพร
๘. เสน่ห์เมืองศรี...................พนม บริสุทธิ์
๙. มักสาวขุขันธ์...................ศรศิลป์   อินทร์พรหม
๑๐. ดอกลำดวนบานแล้ว........เอกราช สุวรรณภูมิ
๑๑. รักโรยลำดวนร่วง............โสพิศ สิทธิชล
๑๒. หนุ่มขุขันธ์....................จักรพงษ์
๑๓. พระแม่กวนอิม...............ศรศิลป์   อินทร์พรหม

สำหรับนักดนตรีจิตอาสา ประกอบด้วย...

๑. ณัฐศักดิ์     สมพงษ์
๒. พรสกล     ศิริศิลป์
๓. สมโภชน์   สุวรรณ
๔. ตุ๋ย ศรีกะชา
๕. สมหมาย   สมพงษ์

นักแต่งเพลง ได้แก่

๑. เมา        มัจจุราช
๒. พรสกล   ศิริศิลป์
๓. พิทักษ์   สังข์เงิน
๔. พนม      บริสุทธิ์
๕. ศรศิลป์   อินทร์พรหม

ตรวจและปรับปรุงเนื้อร้อง
๑. สุเพียร คำวงศ์ รองประธานสภาวัฒนธรรม

สำหรับท่านที่สนใจติดตามชม และรับฟังได้ที่เวทีดนตรีใหญ่ บริเวณลานพระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน หรือติดต่อ...เป็นเจ้าของได้ที่บูทหน้างานฯ หรือติดต่อได้ที่ สภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ โทร.081-0751512 อีเมล์ itkhukhan@yahoo.co.th

ผลิตภัณฑ์ OTOP อำเภอขุขันธ์

2011-08-20T10:47:00.001+07:00

เกวียนน้อย
คุณสมเกียรติ เตารัตน์
325 หมู่ที่ 1 ตำบลใจดี อำเภอขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ โทร.087252611

ครุน้อย
คุณเอ็นดู ศรีแก้ว
30 หมู่ที่ 12 ตำบลห้วยเหนือ อำเภอขุขันธ์
จังหวัด ศรีสะเกษ โทร.0817256761

ผอบใบตาล
บ้านหนองก๊อก หม่ที่ 10 ตำบลห้วยสำราญ
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

ข้องน้อย
บ้านกฤษณา หมู่ที่ 1 ตำบลกฤษณา
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

ชนางน้อย
บ้านกฤษณา หมู่ที่ 1 ตำบลกฤษณา
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

โคมไฟกะลามะพร้าว
บ้านหัวเสือเหนือ หมู่ที่ 13 ตำบลหัวเสือ
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

ตุ๊กตาเรซิน
บ้านเศวต หมู่ที่ 7 ตำบลสำโรงตาเจ็น
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

กระเป๋า/หมอนใบเตย
บ้านตาทึง หมู่11 ตำบลหัวเสือ และ
บ้านเคาะ หมู่ 1 ตำบลศรีตระกูล
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

เสื้อถักโคเช
สมาคมสตรีบ้านห้วย หมู่ที่ 1 ตำบลห้วยเหนือ
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

หัตถกรรมรากไม้
บ้านโนนสมบูรณ์ หมู่ที่ 6 และ
บ้านนาจะเรีย หมู่ที่13 ตำบลปรือใหญ่
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

เรือจำลอง
บ้านกลาง หมู่ที่ 4 ตำบลลมศักดิ์
อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ

ถาดก้านมะพร้าว
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษา
ตามอัธยาศัยอำเภอขุขันธ์ (กศน.ขุขันธ์) อำเภอขุขันธ์ จังหวัด ศรีสะเกษ โทร.081-8797879
(ผอ.นงคราญ แก้วจันทร์)

วีดิทัศน์ประชาสัมพันธ์งานแซนโฎนตา ศรีสะเกษ ปี พ.ศ. 2554

2011-08-17T05:05:00.000+07:00

อำนวยการสร้าง...นายอนุรัตน์ ลีธีระประเสริฐ นายอำเภอขุขันธ์
บท........นายปิ่น นันทะเสน สาธารณสุขอำเภอขุขันธ์

บรรยาย...นายเรวัตร อสิพงษ์ ครูโรงเรียนขุขันธ์
เสียงภาษาถิ่นเขมร...นายสำราญ กอย่ากาง ผู้ใหญ่บ้านหนองก๊อก หมู่ที 10 ตำบลห้วยสำราญ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ โทร.083-7353609

ตัดต่อ...นายสุเพียร คำวงศ์ รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์

คำขวัญประจำอำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

"ขุขันธ์ เมืองเก่า ชนทุกเผ่าสามัคคี บารมีหลวงพ่อโตวัดเขียน กระอูบ เกวียน ครุน้อย เครื่องจักสาน ปราสาทโบราณเป็นศรี ประเพณีแซนโฎนตา"

ข้อความบทบรรยาย โดยสังเขป

"สวัสดี แมอ็อวบอง-ปโอน ซรก ซแร เยิง กรุปๆเคนีย ซมสดัปขมาท บานเต็จ กนง บนประเพณี แคเบ็น แซน โฎนตา กนง ฉนำนิฮ์ "(แปลถอดความจากภาษาถิ่นเขมรว่า สวัสดีพ่อแม่พี่น้องบ้านเราทุก ๆท่าน เชิญฟังกระผมประชาสัมพันธ์สักเล็กน้อย(หรือ เชิญฟังทางนี้...) ในงานบุญประเพณีแซนโฎนตา ในปีนี้)

จังหวัดศรีสะเกษ โดยอำเภอขุขันธ์ ภายใต้การนำของ นาย อนุรัตน์ ลีธีระประเสริฐ นายอำเภอขุขันธ์ ร่วมกับนายกเทศมนตรีตำบลเมืองขุขันธ์ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลทุกตำบล ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์กรเอกชน และประชาชนชาวอำเภอขุขันธ์ ขอเชิญชวนพ่อแม่พี่น้อง ร่วมงานประเพณีอันศักดิ์สิทธิ์ของชนเผ่าเขมร และส่วย ที่เรียกว่าประเพณีแซนโฏนตา อันเป็นวัฒนธรรมทีดีงามของท้องถิ่นชาวอีสานใต้ ที่สืบทอดต่อกันมาแต่โบราณ

อำเภอขุขันธ์ จัดให้มีขึ้นในวันที่ 22 - 23 กันยายน พุทธศักราช 2554 ณ บริเวณ ลานอนุสาวรีย์พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน ในงานฯ ชมขบวนแห่เครื่องเซ่นไหว้บรรพบุรุษ ของชนเผ่าเขมร และส่วย ที่ยิ่งใหญ่

         ปีนี้ จัดยิ่งใหญ่กว่าทุกๆปี ชมศิลปะการแสดงอารยธรรมโบราณ   ของชนสี่เผ่า การออกร้านของส่วนราชการ และกลุ่มเครือข่าย OTOP ต่างๆ
         อย่าลืมวันที่ 22 - 23 กันยายน พุทธศักราช 2554 กลับบ้านเรา... มาร่วมเซ่นไหว้บรรพบุรุษพร้อมกันที่ ลานอนุสาวรีย์พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน   อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

รวมภาพพระยาขุขันธ์ทั้ง 9 ท่านเพื่อเผยแพร่แจกลูกหลาน

2011-07-22T06:55:00.000+07:00

ในอดีต 250 ปีที่ผ่านมา เมืองขุขันธ์ของเรามีเจ้าเมืองปกครอง
ในบรรดาศักดิ์ราชทินนาม พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ถึง 9 ท่าน...ดังนี้

พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน หรือ ตากะจะ
หรือหลวงแก้วสุวรรณ เป็นเจ้าเมืองขุขันธ์ท่านแรก
(ตากะจะ - พุทธศักราช ๒๓๐๒ - ๒๓๒๑)

พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๒
(เชียงขัน - พุทธศักราช ๒๓๒๑ - ๒๓๒๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๓
( ท้าวบุญจันทร์ - พุทธศักราช ๒๓๒๓ - ๒๓๖๙)

พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๔
( เชียงฆะหรือเกา - พุทธศักราช ๒๓๖๙ - ๒๓๙๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๕
( ท้าวใน - พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๖
( ท้าวนวน - พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๔)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๗
(ท้าวกิ่ง หรือ หลวงภักดีภูธรสงคราม -
พุทธศักราช ๒๓๙๔ - ๒๓๙๕)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๘
(ท้าววัง - พุทธศักราช ๒๓๙๕ - ๒๔๒๖)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๙
(ท้าวปัญญา ขุขันธิน - พุทธศักราช ๒๔๒๖- ๒๔๔๐
/ ผู้ว่าราชการเมืองขุขันธ์ พ.ศ. ๒๔๔๐ - ๒๔๕๐)
ได้รับโปรดเกล้าพระราชทานนามสกุล "ขุขันธิน")

เพลงพระแม่กวนอิม(พระแม่กวนอิมพันมือแห่งเมืองขุขันธ์)

2011-07-22T05:33:00.000+07:00

เพลงคืนลับฟ้า

2011-07-22T05:32:00.000+07:00

เพลงมักสาวขุขันธ์

2011-07-22T05:30:00.001+07:00

เพลงดอกลำดวนบานแล้ว

2011-07-22T05:28:00.000+07:00

เพลงดอกลำดวนบานแล้ว

เพลงทัศนาเมืองขุขันธ์

2011-07-22T05:25:00.001+07:00

เพลงทัศนาเมืองขุขันธ์

เนื้อร้อง/ทำนอง ...พิทักษ์ สังข์เงิน
เรียบเรียงเสียงดนตรี...พรสกล ศิริศิลป์
ขับร้อง...โสพิทย์ สิทธิชล
ปรับปรุงเนื้อร้อง...สุเพียร คำวงศ์
รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์

ดาวน์โหลดเนื้อร้อง ทัศนาเมืองขุขันธ์ ที่นี่

เพลงทำบุญจูนโฏนตา

2011-07-22T05:21:00.001+07:00

เพลงทำบุญจูนโฏนตา

เนื้อร้อง/ทำนอง ...พิทักษ์ สังข์เงิน

เรียบเรียงเสียงดนตรี...สมโภชน์ สุวรรณ์

พรสกล ศิริศิลป์

ขับร้อง...บุญธรรม ใจดี

ปรับปรุงเนื้อร้อง...สุเพียร คำวงศ์

รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์

ดาวน์โหลดเนื้อร้อง เพลงทำบุญจูนโฎนตา ที่นี่

บทนำเวปฯสภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์

2011-07-22T04:59:00.001+07:00

"พระแก้วเนรมิต และพญาครุฑ" ...สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองขุขันธ์...
มาตั้งแต่อดีตเริ่มแรกสร้างเมืองเป็น "เมืองขุขันธ์"....

ประวัติศาสตร์ คือ เหตุการณ์ที่เป็นมาในอดีตหรือเรื่องราวต่าง ๆ ของประเทศชาติ ตามที่ได้บันทึกไว้ เป็นหลักฐาน ดังนั้น การเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ในอดีตจึงสอนเฉพาะเรื่องราวของ ประเทศชาติเป็นสำคัญโดยขาดการสอน ให้เกิดการเรียนรู้ถึงประวัติศาสตร์ท้องถิ่นแต่เน้นการสอนตาม ที่หนังสือประวัติศาสตร์ที่ได้มีการบันทึกไว้เป็นหลักฐานเท่านั้น จึงทำให้ขาดการเรียนรู้เรื่องประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของตนเอง

การเรียนรู้ซึ้งถึงประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเป็นความจำเป็นและสำคัญอย่างยิ่งทั้ง เรื่องราวที่ได้บันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษรและทั้งที่ไม่ได้บันทึกไว้ การศึกษาและการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจะทำให้คนรู้ถึงภูมิหลังของตน เองมากขึ้น ซึ่งจะทำให้เกิดการเคารพและภาคภูมิใจในตนเองและในขณะเดียวกันก็จะเกิดการ เคารพบุคคลอื่นด้วย ประการสำคัญการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นทำให้เรารู้ถึงอดีตซึ่งจะนำไป สู่การ มีความสามารถที่จะกำกับและจัดการกับปัจจุบันได้

อันจะนำไปสู่การพัฒนาตน พัฒนาท้องถิ่นในอนาคตต่อไปได้ ดังนั้น ทุกคนจำเป็นต้องศึกษาเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของตนเอง แต่เป็นที่น่า เสียดายที่ระบบการศึกษาของไทยทางด้านสังคมศาสตร์ไม่ได้เห็นความสำคัญของการ เรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของตนเองแต่ละท้องถิ่น แต่ได้มีการสอนประวัติศาสตร์ตามหนังสือ โดยไม่ให้ได้เรียนรู้โดยการสืบค้นและเผชิญสืบรับฟังจากการบอกเล่าของคน

ในท้องถิ่น ทำให้ไม่เข้าใจและไม่รับรู้ในรากเง้าของบรรพบุรุษของตนเอง แต่กลับไปสนใจศึกษายกย่องเชิดชูประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านอื่นเมืองอื่นยิ่ง กว่าท้องถิ่นของตนเอง จึงทำให้ความรักความหวงแหนความภาคภูมิใจในท้องถิ่นแผ่นดินเกิดก็ไม่มี ดังจะเห็นเป็นความจริงอยู่ไม่น้อยว่า ผู้ที่ได้รับการศึกษาในระดับสูงๆ แล้วส่วนใหญ่จะไม่ยอมกลับถิ่นฐานเดิมอันเป็นแผ่นดินเกิดแต่กลับไปกระจุก ประกอบอาชีพอยู่ในเมืองใหญ่ ๆทำให้ท้องถิ่นชนบทขาดผู้นำในการพัฒนาอันส่งผลให้เกิดปัญหาทางสังคม เศรษฐกิจ การเมือง และปัญหาอื่น ๆ ตามมาอีกมากมาย

หนึ่งในหลาย ๆ สาเหตุเกิดจากการที่คนในท้องถิ่นขาดการเรียนรู้ขาดการศึกษาประวัติศาสตรท้อง ถิ่นของตนเองนั่นเอง และคนเมืองขุขันธ์มีการศึกษาในระดับสูงเป็นจำนวนมากแต่ไม่กลับถิ่นเกิดก็ยัง ไม่ได้มีเวลาสืบค้น...ทำให้ยังไม่ทราบข้อเท็จจริง...

คลิบวีดีโอภาษาถิ่น 4 เผ่าไทยเมืองขุขันธ์

2011-07-21T20:36:00.000+07:00

1. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นเขมร-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

ต้นฉบับคำกล่าวเชิญชวนผู้ร่วมงานร่วมต้อนรับพ่อเมืองศรีสะเกษ
เป็นภาษาถิ่นเขมร ใน "งานรำลึกพระยาไกรภักดี ประเพณีแซนโฎนตา
บูชาหลักเมือง ลือเลื่องกล้วยแสนหวี ประจำปี 2553"
ของ อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ ระหว่างวันที่ 4 - 5 ตุลาคม 2553
เจ้าของเสียงโดย นายสำราญ กอย่ากาง ผู้ใหญ่บ้านหนองก๊อก
บ้านเลขที่ 63 หมู่ที่ 10 ตำบลห้วยสำราญ โทร.083-7353609

2. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นส่วย(กูย)-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

เจ้าของเสียงโดย นายเฉลิมชัย บุตะเคียน อดีต ผอ.โรงเรียนบ้านมะขาม
บ้านเลขที่ 99 บ้านปรือคันตะวันตก หมู่ที่ 7 ตำบลปรือใหญ่
โทร. 088-12612616

3. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นลาว-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

เจ้าของ เสียงโดย พันจ่าเอกเบ็ญจมิน ทรงคะรักษ์
ผู้ช่วยท้องถิ่นอำเภอขุขันธ์

3. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นเยอร์-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

เจ้าของ เสียงโดย นายสำราญ ธงชัย จพง.พัสดุ อบต.ปรือใหญ่
อยู่บ้านเลขที่ 36 บ้านปะอุง หมู่ที่ 6 ตำบลจะกง โทร.086-1016948
บันทึกเสียง โดย นายสุเพียร คำวงศ์
รอง ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์
โทร.081-0751512

แปลเป็นภาษาไทย ว่า...
“ เชิญเถิดพ่อแม่พี่น้องเอ้ยๆๆ มา ๆ ๆ ๆ ร่วมกันต้อนรับท่านพ่อเมืองศรีสะเกษด้วยกันหน่อยเร็ว พ่อเมืองศรีสะเกษของเรา...ท่านจะมาทำพิธีเส้นไหว้บรรพบุรุษในงานรำลึกพยาไกร ภักดีประเพณีแซนโฎนตา บูชาหลักเมือง ลือเลื่องกล้วยแสนหวี ชาวอำเภอขุขันธ์ พวกเรามาต้อนรับพ่อเมืองศรีสะเกษหน่อยเร็ว”

วีดิทัศน์ประวัติเมืองขุขันธ์โดยสังเขปและมิวสิคเพลงทำบุญจูนโฎนตา

2011-07-21T19:56:00.000+07:00

ประมวลภาพแห่งอดีตเมืองขุขันธ์-จังหวัดขุขันธ์

2011-07-21T19:53:00.000+07:00

๑. ภาพในอดีต : "ต้นตาล ๙ ยอด ๙ พระยาแห่งเมืองขุขันธ์"

         ต้นตาล ๙ ยอด เป็นต้นตาลที่มีความแปลก เพราะลำต้นเดียว
แต่แตกแขนงลำต้นออกเป็น ๙ แขนง ๙ ยอด เคยมีชีวิตและยืนต้น
ตระหง่านมาตั้งแต่กำเนิดเมืองขุขันธ์ ณ หมู่บ้านตาดม   หมู่ที่ ๘
ตำบลห้วยใต้ อำเภอขุขันธ์   จังหวัดศรีสะเกษ ได้ล้มตายลง เมื่อปี
พ.ศ. ๒๕๐๙ ปัจจุบันยังคงเหลือแต่เพียงร่องรอยภาพถ่ายแห่งอดีต
มาถึงปัจจุบัน...

๒. ภาพในอดีต : จวนผู้ว่าราชการจังหวัดขุขันธ์

ศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับเมืองขุขันธ์อย่างเป็นระบบ

2011-07-21T19:47:00.001+07:00

บทที่ ๑ บทนำ
อาณาจักรโบราณที่เกี่ยวข้องกับเมืองขุขันธ์
อาณาจักรฟูนันอาณาจักรเจนละ
อาณาจักรกัมพูชา
ความสัมพันธ์ของขอม – ขุขันธ์
ขุขันธ์ชุมชนโบราณในราชมรรคา
ชุมชนโบราณในเส้นทางสายปราสาท หรือชุมชนโบราณ
ขุขันธ์ชุมชนโบราณในเส้นทางสายปลายปราสาทด้านทิศเหนือ
ที่ตั้งเมืองเมืองขุขันธ์ หรือเมืองโคกขัณฑ์
หรือเมืองโคกลำดวนในอดีต

บทที่ ๒ การตั้งเมืองขุขันธ์
เมืองขุขันธ์สมัยอยุธยาตอนปลาย
เมืองขุขันธ์สมัยกรุงธนบุรี
เมืองขุขันธ์สมัยกรุงรัตนโกสินทร์
เหตุการณ์เปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์เมืองขุขันธ์ครั้งสำคัญ

บทที่ 3 ผู้ปกครองเมืองขุขันธ์ในอดีต
ประวัติเจ้าเมืองขุขันธ์
ทำเนียบเจ้าเมืองผู้ปกครองเมืองขุขันธ์

บทที่ 4 ประวัติการสร้างอนุสาวรีย์พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน(ตากะจะ)
จุดมุ่งหมายการสร้างอนุสาวรีย์
ประวัติความเป็นมาการสร้างอนุสาวรีย์

บทที่ ๕ ประวัติอำเภอขุขันธ์
ความเป็นมา
ลักษณะที่ตั้ง
การปกครอง
สภาพทางเศรษฐกิจและสังคม
การศึกษา/ศาสนาและวัฒนธรรม
ทำเนียบผู้ดำรงตำแหน่งนายอำเภอขุขันธ์

บทที่ ๖ มรดกทางศิลปวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์
หมวดที่ ๑ การศาสนาและประวัติวัด
ที่เกี่ยวข้องกับการตั้งเมืองขุขันธ์
- วัดเขียนบูรพาราม
- วัดบกจันทร์นคร
- วัดไทยเทพนิมิตร
- วัดเจ๊กโพธิ์พฤกษ
- วัดสะอางโพธิ์ญาณ
- วัดกลางอัมรินทราวาส
- วัดบ้านแทรง
หมวดที่ ๒ การศิลปะวัฒนธรรม
- โบราณสถาน
- ปราสาทตาเล็ง
- ปราสาทกุด
- โบสถ์วัดเขียนบูรพาราม
- เจดีย์ตาปราสาทบ้านแทรง
- ศาลหลักเมืองขุขันธ์
- วิหารวัดโสภณวิหาร
- โบราณวัตถุ
- หลวงพ่อโตวัดเขียน
- พระพุทธรูปยืน
- ตู้พระธรรมวัดเจ็ก
- พระแผงไม้แกะสลัก
- ฐานศิวลึงค์
หมวดที่ ๓ ขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรมและการละเล่น
- ประเพณีแซนโฎนตา
- การเล่นแม่มด
- ประเพณีก่อเจดีย์ทรายและสรงน้ำพระเดือน ๕
- การเล่นกันตรึม
- การเล่นเจรียง
- การเล่นอายัย
- การเล่นมโหรีปี่พาทย์
หมวดที่ ๔ ศิลปะหัตถกรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น
- การประดิษฐ์ครุน้อยบ้านสะอาง
- การประดิษฐ์เกวียนน้อยบ้านใจดี
- การสานผอบใบตาลบ้านหนองก๊อก
- การสานกระเป๋าใบเตยบ้านตาทึง
- การทอผ้าลายลูกแก้วย้อมมะเกลือ
- ลูกปะคบสมุนไพร
- ภูมิปัญญาชาวบ้านด้านต่างๆ

บทที่ ๗ เรื่องนารู้เกี่ยวกับเมืองขุขันธ์
ภูมิเมืองขุขันธ์
ศรีสะเกษนั้นไซร้กว้างใหญ่นักหนา
การประหารชีวิตนักโทษ
เชียงยงชุมโจรแห่งเมืองศรีสะเกษ
โรงฝิ่นเมืองขุขันธ์
ดาบประจำตำแหน่งเมืองขุขันธ์
กำแพงเมืองโบราณ
กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส
เหตุการณ์ในเมืองขุขันธ์ครั้งไทยพิพาทย์อินโดจีน
โขนขุขันธ์
ภาคผนวก
ภาคผนวก ก บัญชีรายชื่อตำบล/หมู่บ้าน
ภาคผนวก ข บัญชีผลิตภัณฑ์หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์อำเภอขุขันธ์
ภาคผนวก ค ทำเนียบภูมิปัญญาท้องถิ่นสาขาอาชีพต่างๆ
ภาคผนวก จ คำสั่งคณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ “เมืองขุขันธ์”
ภาคผนวก ฉ รายนามคณะกรรมการจัดทำหนังสือ “เมืองขุขันธ์”

ความเป็นมาของบรรพบุรุษเมืองขุขันธ์ 4 ชนเผ่า

2011-03-24T04:22:00.000+07:00

“ เมืองขุขันธ์ ” ในอดีตเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ เป็นทางผ่านของเส้นทางการสร้างปราสาทมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรฟูนัน (Funan) อาณาจักเจนละ (Zhenla)และ อาณาจักขอม (Khmer) ในสมัยเมืองพระนครคือ นครวัด- นครธม เป็นเส้นทางมิตรภาพระหว่างไทยกับกัมพูชาที่เดินทางไปมาหาสู่กันจากดินแดนแห่งทะเลสาบ มายังภาคอีสานของประเทศไทยตลอดมา
เมืองขุขันธ์ หรือพื้นที่ซึ่งเป็นอาณาเขตส่วนใหญ่ของจังหวัดศรีสะเกษ ในปัจจุบัน มีบรรพบุรุษของชนเผ่าที่อาศัยอยู่ร่วมกันก่อตั้งเป็นเมืองขุขันธ์ มีประวัติความเป็นมา และขนบธรรมเนียมประเพณีที่สืบทอดต่อกันมาอย่างยาวนาน ประกอบด้วย 4 ชนเผ่า ดังนี้

ชนเผ่ากูย หรือ ส่วย

ชาวกูยหรือ ส่วย เป็นชนเผ่าที่ชอบความเป็นอิสระ และมีพัฒนาการของชนเผ่าอยู่เสมอ ชาวกูยในจังหวัดศรีสะเกษ เชื่อว่าอพยพมาจากเมืองลาวและกัมพูชา ได้มาตังถิ่นฐานในดินแดนแถบนี้หลายแห่งกระจัดกระจายกันไป แต่ที่จังหวัดศรีสะเกษส่วนหนึ่งเข้าใจว่ามาตั้งถิ่นฐานที่บ้านเจียงอี (ภาษากูย "เจียง" แปลว่า ช้าง "อี" หรือ "เอ็ย" แปลว่าป่วย เจียงอี แปลว่า ช้างป่วย) ชาวกูยจะมีความเชี่ยวชาญอย่างยิ่งอยู่ 3 อย่าง พวกที่เชี่ยวชาญการจับจ้าง เรียก กูยดำเร็ย (ดำเร็ยภาษาเขมรแปลว่าช้าง)เช่น ชนเผ่ากูยในตำบลปรือใหญ่ อำเภอขุขันธ์ พวกที่เชี่ยวชาญในการถลุงเหล็กและตีเหล็ก เรียก กูยแดก (แดก ภาษาเขมรแปลว่าเหล็ก) เช่น ชนเผ่ากูยบ้านตะเคียนช่างเหล็ก ตำบลตะเคียน อำเภอขุขันธ์ และชนเผ่ากูยที่มีความชำนาญในการปั้นหม้อ เรียก กูยฉนัง (ฉนัง ภาษาเขมรแปลว่า หม้อ) เช่น
ชนเผ่ากูยบ้านกระโพธิ์ช่างหม้อ ตำบลตะเคียน อำเภอขุขันธ์ เป็นต้น

ชนเผ่ากูย จะเรียกตนเองว่า กูย แปลว่า “คน หรือ มนุษย์” อาศัยอยู่กันหลายอำเภอในจังหวัดศรีสะเกษ

ประเพณีของเผ่ากูย ส่วนมากจะปรับตัวให้เข้าไปกับท้องถิ่นที่อยู่อาศัย แต่จะยังคงมีอยู่บ้าง เช่น การเซ่นบรรพบุรุษ พิธีไหว้ศาลปะกำ หรือการเซ่นไหว้ผีปะกำ การตั้งศาลผีบรรพบุรุษไว้ที่หิ้งหรือศาล

ชนเผ่าเยอ

มีประวัติเล่าว่า พญากตะศิลา เป็นหัวหน้านำคนเผ่าเยอ อพยพคนมาจากเมืองอัตปือ แสนปาง มาตั้งอยู่ที่เมืองคง (อ.ราษีไศลในปัจจุบัน) ที่อยู่ริมฝั่งแม่น้ำมูลที่มีความอุดมสมบูรณ์ ต่อมามีการย้ายถิ่นฐานไปอยู่ตามที่ต่างๆ

ในจังหวัดศรีสะเกษมีชาวเยอ อาศัยอยู่ในบางพื้นที่น้อยมาก เช่นที่ตำบลจะกง ตำบลกฤษณา และตำบลลมศักดิ์ อำเภอขุขันธ์ ในปัจจุบัน

ชนเผ่าลาว

ชนเผ่าลาวในจังหวัดศรีสะเกษ เชื่อว่าอพยพมาจากประเทศลาวในปัจจุบัน เมื่อปี พ.ศ. 2237 เกิดกบฏ ในนครเวียงจันทร์ ทำให้ชนเผ่าลาวแย่งอำนาจกันเอง ฝ่ายหนึ่งต้องลี้ภัยลงมาทางใต้ที่นครจำปาศักดิ์แล้วตั้งต้นปกครองตนเองครอบคลุมพื้นที่ลงมาถึงลุ่มน้ำมูล และในปี พ.ศ. 2321 พระเจ้ากรุงธนบุรีโปรดให้สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกยกทัพมาสมทบกับตากะจะ เจ้าเมืองขุขันธ์ ไปตีเมืองเวียงจันทร์ได้กวาดต้อนชนเผ่าลาวมาด้วย

ชนเผ่าลาวมีอยู่ทั่วทุกพื้นที่ของจังหวัดศรีสะเกษ ส่วนมากจะอาศัยอยู่ในพื้นที่ทางตอนเหนือของจังหวัด สำหรับอำเภอขุขันธ์ พบอาศัยอยู่มากในพื้นที่ของตำบลโสน ตำบลห้วยเหนือ และตำบลตาอุด มีขนบธรรมเนียมประเพณีคล้ายกันกับประเพณีชนเผ่าลาวของชาวอีสานทั่วไป

ชนเผ่าเขมร

ตามประวัติ เชื่อว่าดินแดนที่ตั้งของจังหวัดศรีสะเกษในปัจจุบันเป็นที่อยู่ของขอม หรือชนเผ่าเขมรมาก่อน เมื่อ พ.ศ. 236 พระพระเจ้าอโศกมหาราชผู้ทรงปกครองประเทศอินเดียในสมัยนั้นได้จัดคณะพระธรรมทูตออกเป็น 9 คณะโดยคณะที่ 8 มี พระโสณะและพระอุตตระเป็นหัวหน้าคณะมาเผยแผ่พุทธศาสนาในดินแดนสุวรรณภูมิ ได้มาถึงอาณาจักรขอมโบราณซึ่งเรียกว่า อาณาจักรฟูนัน มีอำนาจอยู่ในคาบสมุทรอินโดจีน ต่อมาไทยได้ขยายอิทธิพลมาครอบคลุมบริเวณแถบนี้ ชนเผ่าเขมรจึงถอยร่นไปอยู่ในดินแดนประเทศกัมพูชาปัจจุบัน และยังมีชนเผ่าเขมรอาศัยอยู่ในจังหวัดแถบอีสานใต้จำนวนมากอยู่ในเขตตอนใต้ของจังหวัดศรีสะเกษอีกด้วย

ชนเผ่าเขมรจะเรียกตัวเองว่า ขะแมร์ อาศัยอยู่ในหลายอำเภอ แทบทุกตำบล เผ่าเขมรมีวัฒนธรรมที่เข้มแข็ง เช่นประเพณีแซนโฎนตา เป็นประเพณีเซ่นไหว้บรรพบุรุษของชนเผ่าเขมร ซึ่งเป็นงานประเพณีที่จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่เป็นประจำทุกปีของของอำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ...

เรียบเรียงเนื้อหาโดย ดร.ปริง เพชรล้วน ล่ามภาษาเขมรกิติมศักดิ์ประจำจังหวัดศรีสะเกษ และนายสุเพียร คำวงศ์ รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์ ( 24 มีนาคม 2554 )

วีดีทัศน์ท่ารำประกอบเพลงเรือมมะม็วด(รำแม่มดท้องถิ่นเขมร) 11 ท่า

2011-01-03T18:10:00.000+07:00

ท่ารำประกอบเพลงแม่มด 11 ท่า
ได้รับความอนุเคราะห์จาก อ.ศักดิ์ศรี ถูกศรี ครูชำนาญการ
ร.ร.บ้านทะลอก ตำบลใจดี อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

ความเป็นมาของเรือมมะม็วด

เรือมมะม็วด เป็นพิธีกรรมอย่างหนึ่งของชาวศรีสะเกษ แถบอำเภอขุขันธ์ อำเภอปรางค์กู่ และอำเภอภูสิงห์ ที่มีเชื้อสายเขมร เรียกว่า เรือมมะม็วด หรือ รำแม่มด มีลักษณะ คล้ายการทรงเจ้า เพราะเชื่อว่าเทพหรือผีนั้น มี 2 พวก คือ พวกที่อยากได้สิ่งของโดยให้คนจัดให้กับพวกที่คอยมาดูแลมนุษย์

เรือมมะม็วดจะทำขึ้นเมื่อผู้ป่วย ซึ่งรักษาโดยวิธีการปกติธรรมดาหรือรักษาที่โรงพยาบาล หรือแพทย์แผนปัจจุบันแล้วไม่หาย จึงต้องจัดพิธีกรรมเรือมมะม็วดขึ้น ส่วนดนตรีที่ใช้ประกอบมี แคน ซอ ขลุ่ย ฆ้องและกลอง ซึ่งต้องเป็นกลองทำจากดินเผา หนังกลองทำจากหนังตะกวด จากการสัมภาษณ์ยายเกวียน ใจนวน ชาวบ้านระกา ทราบว่า การหาสาเหตุ ของการป่วยต้องมีคน 2 กลุ่ม คือ ผู้เข้าทรงแล้วบอกว่าจะมีเทวดาขออยู่ด้วย คนนี้ มีหูทิพย์ ตาทิพย์ ส่วนอีกกลุ่ม คือ คนถามหาสาเหตุของการเจ็บป่วยเมื่อรู้สาเหตุแล้ว ก็ถามต่อไปว่า จะให้ทำ อย่างไรจึงจะหาย ก็จะมีพิธีกรรม ดังนี้

ความเชื่อเกี่ยวกับเรือมมะม็วด

ชาวเขมรมีความเชื่อว่า คนทุกคนมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คอยปกป้องคุ้มครองบุคคลนั้นอยู่ประจำในขณะมีชีวิตอยู่ซึ่งเรียกว่าเป็นครู หรือ “กรู” ในภาษาเขมร และเมื่อเสียชีวิตไปแล้ววิญญาณของบรรพบุรุษก็ยังวนเวียนอยู่เพื่อคอยปกป้องดู และลูกหลานของตน ให้อยู่เย็นเป็นสุข มีความเจริญรุ่งเรืองในการประกอบสัมมาอาชีพ ตามความเชื่อนี้ชนเผ่าเขมรจึงมีความเคารพและไม่ล่วงเกินต่อกันและกัน เนื่องจากเกรงว่าจะเป็นการทำผิดต่อครูซึ่งเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของบุคคลอื่น รวมถึงมีความเคารพยำเกรงต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว และมีจารีตการปฏิบัติที่แสดงออกถึงการระลึกถึงบุญคุณบรรพบุรุษอยู่เสมอ เช่น ก่อนการประกอบพิธีกรรมทุกอย่างของชนเผ่าเขมร ต้องมีการเซ่นไหว้เพื่อบอกกล่าวต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว เช่น ก่อนลงมือทำนาในครั้งแรก งานแต่งงาน งานบวช งานขึ้นบ้านใหม่ ฯลฯ รวมถึงการเซ่นไหว้บรรพบุรุษที่จัดขึ้นทุกปีเพื่อเป็นการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษ และทำทานแก่ผีที่ไม่มีญาติ เรียกว่า “สารทเขมร” หรือ ประเพณี “แซนโฏนตา” แปลว่าการเซ่นไหว้ต่อบรรพบุรุษ ซึ่งนับว่าเป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่และจัดสืบทอดกันมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย

เมื่อมีคนในครอบครัวมีอาการป่วยหรือผิดปกติทางด้านร่างกายหรือจิตใจอย่างใดอย่างหนึ่งญาติจะขอให้ร่างทรงทำนายว่าเกิดอะไรขึ้นกับผู้ป่วยซึ่งโดยมากแล้วร่างทรงก็จะบอกสาเหตุของอาการป่วยซึ่งเป็นเรื่องทางไสยศาสตร์และบางครั้งก็จะมีสาเหตุมาจากครูของบุคคลนั้น หรือบรรพบุรุษโกรธเคืองที่ลูกหลานละเลยไม่ให้ความเคารพนบถือ ไม่มีการแสดงออกถึงความยำเกรง หรือไม่สามัคคีกันในหมู่พี่น้อง ก็จะบันดาลให้บุคคลนั้นหรือหนึ่งในหมู่เครือญาติที่ร่างกายกำลังอ่อนแอ อยู่ในช่วงดวงไม่ค่อยดีเกิดความผิดปกติทางด้านจิตใจหรือการเจ็บไข้ได้ป่วยทางร่างกาย จากนั้นญาติของผู้ป่วยก็จะทำพิธีกรรมเรือมมะม็วดเพื่อเป็นการชุมนุมกันของบรรดาร่างทรงของครูและบรรพบุรุษร่ายรำถวายเพื่อขอขมาลาโทษ และถามถึงสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการป่วย จากความเชื่อที่กล่าวมาทั้งหมดนี้จึงเป็นที่มาของพิธีกรรมเรือมมะม็วด ซึ่งถือปฏิบัติมาหลายชั่วอายุคน

แซนโฎนตาเมืองขุขันธ์ ปี พ.ศ. 2554

2009-08-21T15:01:00.001+07:00

               " เมืองขุขันธ์ " เป็นเมืองเก่าแก่และสำคัญทางประวัติศาสตร์ชาติไทย เมื่อปี พ.ศ. ๒๓๐๒ ตรงกับรัชสมัย
พระเจ้าเอกทัศน์    แห่งกรุงศรีอยุธยา มีพญาช้างเผือกมงคลได้ แตกโรงหนีออกจากกรุงศรีอยุธยา ได้ทรงโปรดเกล้าฯ
ให้ทหารเอก ๒ พี่น้อง ( ทองด้วง และบุญมา) พร้อมไพร่พลจำนวน ๓๐ คน ออกติดตาม        โดยได้รับความช่วยเหลือ
จากตากะจะและเชียงขัน สองพี่น้อง    ซึ่งเป็นหัวหน้าชนเผาเขมรป่าดง แห่งบ้านปราสาทสีเหลี่ยมโคกลำดวน เเละ
สามารถจับพญาช้างเผือกมงคลนำกลับมายังศรีอยุธยาได้      และมีความชอบ    จึงทรงโปรดเกล้าฯ       ยกฐานะบ้าน
สี่เหลียมโคกลำดวนเป็นเมืองชื่อว่า “เมืองขุขันธ์”   เเละโปรดเกล้าฯ    ให้บรรดาศักดิ์ "ตากะจะ "    ในราชทินนาม
“ หลวงแก้วสุวรรณ ”   ส่วนเชียงขัน ผู้น้องมีบรรดาศักดิ์ในราชทินนาม “หลวงปราบ” ปกครองเมืองขุขันธ์ขึ้นตรงต่อ
เมืองพิมาย ต่อมาหลวงแก้วสุวรรณ ได้รับโปรดเกล้าให้มีบรรดาศักดิ์ในราชทินนาม พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน
ตำแหน่งเจ้าเมืองขุขันธ์คนแรก

          และต่อมาผู้ครองเมืองขุขันธ์ ได้รับโปรดเกล้าในบรรดาศักดิ์ราชทินนามพระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน
ตั้งแต่ท่านแรกจนถึงท่านที่ ๙     ก่อนที่จะมีการเปลี่ยนชื่อ“เมืองขุขันธ์”      เป็น “จังหวัดขุขันธ์”   ในปี
พุทธศักราช ๒๔๕๙              และในปีพุทธศักราช ๒๔๘๑     เปลี่ยนชื่อ    “จังหวัดขุขันธ์”     เป็นชื่อ
“จังหวัดศรีสะเกษ” แล้วเปลี่ยนชื่อ“อำเภอห้วยเหนือ” เป็นชื่อ“อำเภอขุขันธ์” ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา

                “เมืองขุขันธ์” มีบรรพบุรุษที่สืบเชื้อสายจากชนเผ่าเขมรเป็นส่วนใหญ่ รองลงมาเป็นชนเผ่าลาว ส่วย(กูย)
และเยอ   ตามลำดับ มีวัฒนธรรมที่ดีงามซึ่งบรรพบุรุษได้รักษาไว้ให้ลูกหลานรุ่นหลังได้ถือปฏิบัติตาม จนกลายมา
เป็นประเพณีที่สำคัญ คือ   “ประเพณีแซนโฎนตา”      อันเป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่ของชาวขุขันธ์    โดยเฉพาะปีนี้
เป็นปีที่ครบรอบ ๒๕๐ ปีของการสร้างเมืองขุขันธ์(พุทธศักราช ๒๓๐๒ - ๒๕๕๒) จึงได้ชื่องานอันยิ่งใหญ่นี้ว่า
“ งานเทศกาลรำลึกพระยาไกรภักดี   ประเพณีแซนโฎนตา     บูชาหลักเมือง    ลือเลื่องกล้วยแสนหวี ” เป็นปีแรก
ทั้งนี้เพื่อให้ลูกหลานได้แสดงออกถึงคุณงามความดีที่เป็นคุณูปการที่บรรพบุรุษเมืองขุขันธ์มีต่อลูกหลานชาวขุขันธ์
อีกทั้งลูกหลานได้มีโอกาสเซ่นไหว้ และทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษของวงศ์ตระกูลของตนเองที่ได้ล่วงลับ
ไปแล้ว    สำหรับในปี พุทธศักราช ๒๕๕๔ กำหนดจัดงานตรงกับ วันที่ ๒๒- - ๒๓ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๔

คำว่า “แซนโฎนตา” เป็นคำที่มีรากศัพท์มาจากภาษาเขมร “แซน” แปลว่า การเซ่นไหว้ การอุทิศ หรือ
บวงสรวง ส่วนคำว่า “โฎนตา” แปลว่า ปู่ย่าตายาย หรือบรรพบุรุษที่ได้ล่วงลับไปแล้ว

                ความสำคัญ และประโยชน์ของการประกอบพิธีแซนโฎนตา ก็เพื่อถือปฏิบัติตามประเพณีที่สืบต่อกันมานาน
ของบรรพบุรุษชาวอำเภอขุขันธ์   ซึ่งมีความเชื่อว่าเป็นการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษที่ได้ล่วงลับไปแล้ว
เมื่อถึงวันแรม 14 ค่ำเดือน 10 ลูกหลาน ญาติพี่น้องที่ไปประกอบอาชีพหรือตั้งถิ่นฐานที่อื่นไม่ว่าจะใกล้หรือไกล
ทั่วทุกสารทิศ จะเดินทางกลับมารวมญาติ    และมาทำบุญที่บ้านเกิดเพื่อทำพิธีแซนโฎนตา ร่วมกันทำบุญกรวดน้ำอุทิศ
ส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ และญาติของตนเองที่ได้ล่วงลับไปแล้ว เป็นโอกาสที่จะได้ทำดีตามหลักพระพุทธศาสนา
โดยการบริจาค   ให้ทาน และฟังเทศน์ ส่งผลให้จิตใจแจ่มใสปราศจากความเศร้าโศก    ซึ่งสะท้อนให้เห็นความรัก
ความผูกพันของสมาชิกในครอบครัว เครือญาติ และความสมัครสมานสามัคคีของคนในชุมชน
                พิธีการแซนโฎนตา มีขึ้นในวันแรม ๑๔ - ๑๕ ค่ำของเดือน ๑๐ ทุกปี ซึ่งตรงกับวันสารทใหญ่ของชาวพุทธ
นั่นเอง   บรรพ บุรุษชาวขุขันธ์มีความเชื่อว่า ช่วงนี้ในเวลากลางคืนจะเป็นช่วงที่มีลมพัดจากทางทิศเหนือ ไปทางทิศใต้
ซึ่งสอดคล้องกับที่จะได้ลอยเรือส่งอาหารไปถึงพวกเปรตที่อยู่ทาง ทิศใต้
               อันที่จริงก่อนจะถึงวันทำพิธีแซนโฎนตา หรือที่ชนเผ่าเขมรอำเภอขุขันธ์เรียกว่า “เบ็ญธม” ซึ่งตรงกับ
วันแรม ๑๕ ค่ำเดือน ๑๐ ทุกปีนั้น ใน ช่วงระหว่างวันแรม ๑ ค่ำ ถึงก่อนวันแรม ๑๔ ค่ำเดือน ๑๐ (ชาวเขมรเชื่อว่า
เมื่อถึงวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๐ ประตูยมโลกจะเปิดและอนุญาตให้ผีในยมโลกเดินทางมาเยี่ยมญาติได้)
ชาวบ้านจะพากันไปวัดเพื่อประกอบกิจกรรมทางพระพุทธศาสนา เช่น   ทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษ
และญาติที่ล่วงลับ   ฟังพระสงฆ์แสดงธรรมเทศนา เป็นต้น   เหลืออีก ๑ - ๒ วันก่อนจะถึงวันแรม ๑๕ ค่ำ
ชาวบ้านจะเตรียมการจัดทำพิธีแซนโฎนตา โดยทำขนมหลากหลายชนิด มีข้าวต้มมัด ขนมเทียน เป็นต้น
เพื่อเอาไปทำบุญที่วัด และเป็นของฝากให้ญาติพี่น้องที่อยู่ใกล้ชิดกัน

ตอนเช้าของวันแรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๐ ชาวบ้านจะทำอาหารและเครื่องสักการะต่างๆ นำไปตักบาตร
เพื่ออุทิศส่วนบุญส่วนกุศลไปยังบรรพบุรุษ และญาติที่ได้ล่วงลับไปแล้ว ซึ่งในวันนี้ ญาติพี่น้องลูกหลาน
ที่อยู่ในต่างถิ่นต่างมารวมกัน และพบกันเป็นพิเศษเพื่อร่วมทำพิธีแซนโฎนตาด้วยกัน

                ตอนบ่ายในวันเดียวกันนี้ จะมีพิธีแซนโฎนตา ที่บ้านตระกูลตัวเอง โดยจัดให้มีการปูเสื่อ วางฟูก และ
หมอนวางบนส่วนท้ายของฟูกอีกด้านหนึ่ง    และเอาผ้าขาวคลุมหมอนอีกชั้นหนึ่ง    เพื่อวางกระป๋องสำหรับจุดธูปเทียน
ข้างล่างจะมีแก้วน้ำ ๔ ใบ จัดเป็นแถว ถัดมามีพาน ๑ คู่ ที่บรรจุหมาก พลู บุหรี่ แถวถัดมาจัดพานขนม    และผลไม้
ส่วนถัดไปเป็นถาดใส่อาหารเซ่นไหว้   และใส่ข้าวในจานข้าวด้วย

                เมื่อญาติพี่น้องในครอบครัว และญาติจากที่อื่นๆมาพร้อมกันแล้ว ชาวบ้านจะทำพิธีเซ่นไหว้โดยจุดธูปเทียน
กล่าวอัญเชิญให้บรรพบุรุษ   และญาติที่ได้ล่วงลับไปแล้วมารับประทานอาหารที่ได้จัดเตรียมไว้ให้    โดยอัญเชิญ
เป็นระยะ ๆ จำนวน ๓ ครั้ง การอัญเชิญในแต่ละครั้ง จะมีการเทน้ำใส่เเก้วเพื่อกรวดน้ำทุกครั้ง   เมื่อครบ 3 ครั้งแล้ว
จะนำถ้วยชามมาตักอาหาร    ใส่ขนมและผลไม้ที่เป็นเครื่องเซ่นไหว้    รวมทั้งบุหรี่และธูปเทียนแล้วนำไปเท หรือ
วางไว้บนดินนอกบ้าน เพื่อส่งไปให้ญาติที่ล่วงลับไปแล้ว        เพื่อเก็บไว้กิน และขณะเดียวกันก็จะกล่าวคำขอพร
ให้ลูกหลานมีความสุขความเจริญ ทำมาค้าขายมีกำไร และประสบความสำเร็จในหน้าที่การงาน
                สุดท้าย ชาวบ้านจะจัดทำเรือ/กระทงเล็กๆ โดยใช้ต้นกล้วย บรรทุกข้าว ข้าวโพด ถั่ว และเงิน เมื่อถึงเวลา
ใกล้จะถึงตี ๔ หรือตี ๕ จะนำเรือ / กระทงเล็กๆ ไปลอยตามกระแสน้ำ เพื่อส่งไปยังพวกเปรตตามความเชื่อ โดยชาวบ้าน
เชื่อว่า เปรตมี ๔ ชนิด ได้แก่   ๑) เปรตที่เลี้ยงตัวเองด้วยเลือด      ๒) เปรตที่หิวตลอดเวลา   ๓) เปรตที่ไฟไหม้ตลอด
และ ๔) เปรตที่เลี้ยงตัวโดยผลบุญกุศลที่เขาอุทิศให้ ซึ่งก็คือ การจัดพิธีแซนโฎนตาที่ญาติซึ่งมีชีวิตอยู่ได้ทำบุญอุทิศให้
นั่นเอง
                อย่างไรก็ตาม แม้พิธีแซนโฎนตา จะเป็นความเชื่อที่ไม่สามารถพิสูจน์ได้   แต่ก็เป็นโอกาสดีที่ญาติพี่น้อง
จะ หาโอกาสมาพบปะกันปีละครั้ง โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ห่างไกล หรือไปทำงานอยู่ต่างถิ่น จะได้แสดงออกถึงความรักห่วงใยกัน
โดยเฉพาะในสังคมปัจจุบัน ต่างก็ออกจากบ้านอันเป็นถิ่นกำเนิดไปทำมาหากินอยู่ถิ่นอื่นๆ หากไม่มีประเพณีแซนโฎนตาแล้ว
ในรอบหนึ่งปีอาจจะหาโอกาสกลับบ้านเพื่อพบปะญาติพี่น้องในตระกูลเดียวกันอาจหาไม่ได้

กำหนดการจัดงานรำลึกพระยาไกรภักดี ประเพณีแซนโฎนตา บูชาหลักเมือง ลือเลื่องกล้วยแสนหวี ประจำปี 2554

อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

ณ บริเวณลานอนุสาวรีย์พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน (ตากะจะ)

***************************************

วันที่ 22 กันยายน 2554

เวลา 18.00 น. -การแสดงดนตรีไทย

เวลา 19.00 น. - เจริญพุทธมนต์ ณ บริเวณลานอนุสาวรีย์

พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน (ตากะจะ)

วันที่ 23 กันยายน 2554

เวลา 06.00 น. - ประกอบพิธีเซ่นไหว้ศาลหลักเมืองอำเภอขุขันธ์

เวลา 06.30 น. - ประกอบพิธีเซ่นไหว้ศาลพระภูมิ

เวลา 07.00 น. - ทำบุญตักบาตร พระภิกษุสงฆ์ จำนวน 10 รูป ถวายภัตตาหารเช้า ถวายปิ่นโต 10 สาย ณ บริเวณลานอนุสาวรีย์พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน (ตากะจะ) และการแสดงดนตรีไทย

เวลา 09.00–12.00น.- รับสมัครประกวดกล้วยงามเมืองขุขันธ์ และชมกิจกรรมการสาธิตการทำข้าวต้มรูปแบบต่างๆ ณ บริเวณเต็นท์หน้าสนามที่ว่าการอำเภอขุขันธ์

เวลา 09.00-10.00 น. - ขบวนแห่สำรับเครื่องเซ่นไหว้บรรพบุรุษพร้อมกัน
ที่ร้านเพชรลำภู

เวลา 11.00 น. -เริ่มเคลื่อนขบวนแห่จากร้านเพชรลำภูเข้าบริเวณ
ประกอบพิธีฯ และเริ่มการแสดงของ 6 หน่วยงาน

        ได้แก่ อบต.ใจดี(รำแม่มด)ชุมชนในเขตเทศบาล(แกลมอ)
        อบต.ปราสาท(อัปสรา) อบต.ปรือใหญ่(แกลจะเอง)
        อบต.สำโรงตาเจ็น(กันตรึม) และโรงเรียนขุขันธ์
        ณ บริเวณลานอนุสาวรีย์พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน(ตากะจะ)

เวลา 15.30 น. -ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษ / นายอำเภอขุขันธ์ เดินทางมา
ถึงโรงเรียนขุขันธ์ เพื่อแต่งกายเข้าร่วมขบวนแห่

เวลา 16.30 น. - ขบวนแห่ของผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษ / นายอำเภอขุขันธ์
และนายกเทศมนตรีตำบลเมืองขุขันธ์เดินทาง

มาถึงบริเวณอนุสาวรีย์ฯ เพื่อจุดธูปเทียนและถวายพวงมาลัยอนุสาวรีย์พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน(ตากะจะ)/หัวหน้าส่วนราชการทุกส่วนพร้อมกันที่บริเวณอนุสาวรีย์ฯเพื่อร่วมพิธีเปิด

เวลา 17.00 น. -พิธีเปิด/ นายอำเภอขุขันธ์กล่าวต้อนรับ/นายกเทศมนตรีกล่าวรายงาน /ประธานในพิธีกล่าวให้โอวาทและเปิดงาน / ประธานในพิธีลั่นฆ้อง 3 ครั้ง

-ประกอบพิธีเซ่นไหว้บรรพบุรุษ โดยผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษ / นายอำเภอขุขันธ์

นายกเทศมนตรีตำบลเมืองขุขันธ์ และนายกองค์การบริหารส่วนตำบลทุกตำบลถือสำรับเครื่องเซ่นไหว้บรรพบุรุษวางที่โต๊ะหน้าอนุสาวรีย์ฯ และประกอบพิธีการ

1) ประธานจุดธูปเทียนบูชาบรรพบุรุษ (ผู้เข้าร่วมพิธีจุดที่เครื่องบวงสรวง)

2)ผู้นำประกอบพิธีกล่าวบูชาพระรัตนตรัยและชุมนุมเทวดา

3)ผู้นำประกอบพิธีกล่าวอัญเชิญดวงวิญญาณบรรพบุรุษของชาวอำเภอขุขันธ์(ผู้เข้าร่วมพิธีกรวดน้ำอัญเชิญดวงวิญญาณบรรพบุรุษที่เครื่องเซ่นของตนเอง)มารับเครื่องบวงสรวงหรือเครื่องเซ่น 2 ครั้ง ครั้งที่ 3 เป็นการกรวดน้ำอำลาเครื่องบวงสรวงหรือเครื่องเซ่น และกล่าวขอพร เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ลูกหลานและทุกคนที่มาร่วมพิธี และกล่าวอัญเชิญดวงวิญญาณของบรรพบุรุษกลับสู่ภพภูมิของท่าน เป็นอันเสร็จพิธี
- ประกาศและมอบรางวัลการประกวดประเภทต่าง ๆ

******************************************************

เมืองขุขันธ์กับเหตุการณ์ครบรอบ ๒๕๐ ปี ในปี พ.ศ.๒๕๕๒...ปีแห่งมหามงคล...

2008-11-12T03:50:00.000+07:00

เหตุการณ์แรกคือ ครบรอบ ๒๕๐ ปี รัชกาลที่ ๑ แห่งราชวงศ์จักรี (ทองด้วง) เสด็จตามพญาช้างเผือกมาที่เมือง ขุขันธ์ พ.ศ. ๒๓๐๒

เหตุการณ์ที่ ๒ คือ ครบรอบ ๒๕๐ ปี เมืองขุขันธ์ปกครองในระบบราชการขึ้นตรงต่อกรุงศรีอยุธยา ในฐานะหัวเมืองชั้นนอก

เหตุการณ์ที่ ๓ คือครบรอบ ๒๕๐ ปี ตากะจะได้รับโปรดเกล้าฯ บรรดาศักดิ์เป็น “หลวงแก้วสุวรรณ” ตำแหน่งนายกอง

เหตุการณ์ที่ ๔ คือครบรอบ ๒๕๐ ปี เชียงขันได้รับโปรดเกล้าฯ บรรดาศักดิ์เป็น “หลวงปราบ” ตำแหน่งผู้ช่วยนายกอง

เหตุการณ์ที่ ๕ คือครบรอบ ๒๕๐ ปี การตั้งศาลหลักเมืองขุขันธ์ ( ปรับปรุงทำนุบำรุงใหม่ ๒๕๕๒)

เหตุการณ์ที่ ๖ คือครบรอบ ๒๐๐ ปี พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๑ หรือสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ( ทองด้วง) ทรงเสด็จสวรรคต (เห็นสมควรที่น่าจะสร้างอนุสรณ์สถานอนุสาวรีย์พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ณ เมืองขุขันธ์ อีกด้วย เพื่อความเป็นสิริมงคลและความเจริญร่งเรืองแห่งเมืองขุขันธ์ สืบไป)

ด้วยเหตุการณ์และเหตุผลดังกล่าวในปี พ.ศ. ๒๕๕๒ จึงเห็นควรจัดทำบุญเฉลิมฉลอง ๒๕๕๒ ปี เมืองขุขันธ์ให้ยิ่งใหญ่สมกับเป็นเมืองประวัติศาสตร์เพื่อเตรียมการขอยกฐานะเป็นจังหวัดขุขันธ์ต่อไป

การชำระประวัติศาสตร์เมืองขุขันธ์

2008-11-12T03:43:00.000+07:00

ประชุมครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2548 เวลา 09.00 น. ณ ห้องประชุม เทศบาลตำบลห้วยเหนือ มีผู้เข้าร่วมประชุมจำนวน 10 ท่าน ที่ประชุมร่วมพิจารณา เนื้อหาประวัติเมืองขุขันธ์ และประวัติเจ้าเมือง ฉบับที่ อาจารย์นิติภูมิ ขุขันธิน ร่างมาเสนอเป็นต้นฉบับ แก้ไข ขัดเกลา ศึกษาเพิ่มเติม และให้มีเอกสารอ้างอิง

ประชุมครั้งที่ 4 เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2548 เวลา 09.00 น. ณ ห้องประชุมเทศบาลตำบลห้วยเหนือ มีผู้เข้าร่วมประชุมจำนวน 12 ท่าน ได้ประชุมพิจารณาร่างประวัติเมือง ประวัติเจ้าเมือง และประวัติการสร้างที่มอบหมาย โดยได้เชิญผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านภาษาไทย เข้าร่วมประชุมพิจารณา ปรับปรุง แก้ไข การใช้สำนวนทางภาษาไทยให้สละสลวยถูกต้องตามหลักภาษา ก่อนนำเสนอนายอำเภอขุขันธ์ พิจารณาอนุญาตให้ไปบันทึกลงในแผ่นจารึก

ประชุมครั้งที่ 5 เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2548 เวลา 09.00 น. ณ ห้องประชุม เทศบาลตำบลห้วยเหนือ มีผู้เข้าร่วมประชุมจำนวน 15 ท่าน ได้เชิญผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้รู้และผู้สนใจเกี่ยวกับประวัติเมืองขุขันธ์มาร่วมประชุมพิจารณา ทบทวน ปรับปรุง แก้ไข เอกสารฉบับร่างที่คณะกรรมการและผู้ทรงคุณวุฒิทางภาษาไทย ร่วมกันประชุมพิจารณา ครั้งที่ 4/2548 และสรุปผลการประชุมพิจารณาและนำเสนอนายอำเภอเพื่อขออนุญาตจารึกลงในแผ่นศิลา จารึกบริเวณฐานอนุสาวรีย์
ประชุมครั้งที่ 6 เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2548 เวลา 09.00 น. ณ ห้องประชุมเล็กที่ว่าการอำเภอขุขันธ์ มีผู้เข้าร่วมประชุมจำนวน 19 ท่าน มีนายอำเภอขุขันธ์เป็นประธานมนที่ประชุม ประธานเสนอให้ที่ปะชุมทบทวน ปรับปรุงเนื้อหาประวัติเจ้าเมืองให้ชัดเจนขึ้น ผลการประชุมได้เนื้อหาที่จะนำไปจารึกไว้ที่ฐานอนุสาวรีย์ทั้ง 2 ด้าน

ประวัติพระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน( ตากะจะ )ผู้สร้างเมืองขุขันธ์

2008-11-12T03:31:00.000+07:00

พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน เดิมชื่อว่า ตากะจะ หรือตาไกร เป็นหัวหน้าชาวเขมรป่าดงบ้านปราสาทสี่เหลี่ยมโคกลำดวน
ปี พุทธศักราช ๒๓๐๒ ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์แห่งกรุงศรีอยุธยา พญาช้างเผือกมงคลแตกโรงหนีเข้าป่า ไปรวมอยู่กับโขลงช้างป่าในเทือกเขาพนมดงเร็ก ตากะจะหรือตาไกร และเชียงขัน พร้อมด้วยหัวหน้าชาวเขมรป่าดง รับอาสาตามจับพญาช้างเผือกได้และตามคณะนำส่งถึงกรุงศรีอยุธยา ด้วยความชอบในครั้งนี้จึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์ให้ ตากะจะหรือตาไกร เป็นหลวงแก้วสุวรรณ ตำแหน่งหัวหน้านายกองปกครองหมู่บ้าน

ปีพุทธศักราช ๒๓๐๖ หลวงแก้วสุวรรณนำเครื่องบรรณาการถวายพระเจ้าอยู่หัว ณ กรุงศรีอยุธยา ความชอบครั้งนี้ได้โปรดเกล้าฯ ให้ยกฐานะบ้านปราสาทสี่เหลี่ยมโคกลำดวนขึ้นเป็น “เมืองขุขันธ์” โปรดเกล้าฯ เลื่อนบรรดาศักดิ์ให้หลวงแก้วสุวรรณ เป็นพระไกรภักดีศรีนครลำดวน เจ้าเมืองขุขันธ์

ปีพุทธศักราช ๒๓๑๙ – ๒๓๒๐ สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี โปรดเกล้าฯ มีรับสั่งให้ พระยาจักรี ( ทองด้วง ) ไปทำศึกปราบกบฎกับเวียงจันทน์ พระไกรภักดีศรีนครลำดวน ( ตากะจะ) และ”หลวงปราบ” ได้เกณฑ์กำลังไปช่วยรบอย่างเข้มแข็ง จนได้รับชัยชนะทุกครั้งมีความชอบจึงได้โปรดเกล้าฯ เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น “พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน“ นับได้ว่าเป็นบรรพบุรุษผู้สร้างเมืองขุขันธ์ เป็นต้นตระกูลเจ้าเมืองขุขันธ์และได้ถึงแก่ อนิจกรรมในปี พุทธศักราช ๒๓๒๑

ปีพุทธศักราช ๒๕๔๗ นายกฤช รังสิเสนา ณ อยุธยา นายอำเภอขุขันธ์ นายกเทศมนตรีตำบลห้วยเหนือ และนายกองค์การบริหารส่วนตำบลทุกแห่งในอำเภอขุขันธ์ พร้อมด้วยประชาชนชาวขุขันธ์ทุกหมู่เหล่า ด้วยความเห็นชอบและสนับสนุนงบประมาณของทางราชการจาก นายถนอม ส่งเสริม ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษ ได้พร้อมใจกันดำเนินการก่อสร้าง อนุสาวรีย์เจ้าเมืองขุขันธ์ขึ้นโดยได้ประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ ๒๖ พฤศจิกายน ๒๕๔๗ เวลา ๑๐.๑๙ น. สร้างเสร็จเมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๔๘

ประวัติเมืองขุขันธ์

2008-11-11T20:57:00.000+07:00

ในสมัยกรุงศรีอยุธยา บริเวณที่เป็นเขตจังหวัดศรีสะเกษและสุรินทร์ ในปัจจุบันนี้ เดิมเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของชาวกวยและเขมร ซึ่งเรียกโดยรวมว่า เขมรป่าดง มีชุมชนที่สำคัญคือ บ้านปราสาทสี่เหลี่ยมโคกลำดวน ซึ่งต่อมาได้ยกฐานะเป็น เมืองขุขันธ์

ปีพุทธศักราช ๒๓๐๒ รัชสมัยสมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์ แห่งกรุงศรีอยุธยา พญาช้างเผือกได้แตกโรงไปอยู่รวมกับโขลงช้างป่าในเขตภูเขาพนมดงเร็ก จึงโปรดเกล้าฯให้ทหารเอกคู่พระทัย ( ทองด้วงและบุญมา) นำไพร่พลออกติดตามโดยได้รับการช่วยเหลือจาก ตากะจะ หรือตาไกร หัวหน้ากลุ่มชนบ้านปราสาทสี่เหลี่ยมโคกลำดวนและเชียงขัน ร่วมกับหัวหน้ากลุ่มชนชาวเขมรป่าดงที่ชำนาญการจับช้างคือ เชียงปุม แห่งบ้านเมืองที เชียงสี แห่งบ้านกุดหวาย เชียงฆะ แห่งบ้านอัจจะปะนึง และเชียงไชย แห่งบ้านจาระพัด ออกติดตามจนพบ สามารถจับพญาช้างเผือกได้ และตามคณะนำส่งถึงกรุงศรีอยุธยา

พระเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์ให้ ตากะจะหรือพระยาไกร เป็นหลวงแก้วสุวรรณ ตำแหน่งนายกองหัวหน้าหมู่บ้านและเชียงขันเป็นหลวงปราบผู้ช่วย

ปีพุทธศักราช ๒๓๐๖ โปรดเกล้าฯ ให้ยกฐานะบ้านปราสาทสี่เหลี่ยมโคกลำดวน ขึ้นเป็นเมืองขุขันธ์ หลวงแก้วสุวรรณ ได้เลื่อนเป็น พระไกรภักดีศรีนครลำดวน เจ้าเมือง ขุขันธ์คนแรก

ปีพุทธศักราช ๒๓๒๐ เป็นพระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน เมืองขุขันธ์มีผู้ดำรงตำแหน่งเจ้าเมือง ๙ คน ดังนี้
๑. พระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน (ตากะจะ ) พุทธศักราช ๒๓๐๖ - ๒๓๒๑

๒. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( เชียงขัน) พุทธศักราช ๒๓๒๑ - ๒๓๒๕

๓. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( ท้าวบุญจันทร์) พุทธศักราช ๒๓๒๕ - ๒๓๖๙

๔. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( เชียงฆะหรือเกา) พุทธศักราช ๒๓๖๙ - ๒๓๙๓

๕. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( ท้าวใน) พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๓

๖. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( ท้าวนวน) พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๔

๗. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( ท้าวกิ่ง) พุทธศักราช ๒๓๙๔ - ๒๓๙๕

๘. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( ท้าววัง) พุทธศักราช ๒๓๙๕ - ๒๔๒๖

๙. พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน( ท้าวปัญญา ขุขันธิน) พุทธศักราช ๒๔๒๖ - ๒๔๔๐

ต่อมา ปีพุทธศักราช ๒๔๔๐ โปรดเกล้าฯ เปลี่ยนตำแหน่ง เจ้าเมืองขุขันธ์ เป็นตำแหน่ง ผู้ว่าราชการเมืองขุขันธ์

ปีพุทธศักราช ๒๔๔๙ ย้ายศาลากลางเมืองขุขันธ์ไปตั้งบริเวณศาลากลางจังหวัดศรีสะเกษ แต่ยังคงใช้ชื่อ ศาลากลางเมืองขุขันธ์ เปลี่ยนชื่ออำเภอขุขันธ์ เป็นอำเภอห้วยเหนือ

ปีพุทธศักราช ๒๔๕๐ ยุบเมืองศรีสะเกษและเมืองเดชอุดม โดยให้อำเภอที่ขึ้นกับเมืองทั้งสองไปขึ้นกับเมืองขุขันธ์

ปี พุทธศักราช ๒๔๕๙ โปรดเกล้าฯ เปลี่ยนชื่อเมืองขุขันธ์ เป็นชื่อจังหวัดขุขันธ์

ปีพุทธศักราช ๒๔๘๑ เปลี่ยนชื่อจังหวัดขุขันธ์ เป็นชื่อจังหวัดศรีสะเกษ เปลี่ยนชื่ออำเภอห้วยเหนือ เป็นชื่ออำเภอขุขันธ์ ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา

สภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์ Mueang Khukhan Cultural Council

ขอเชิญร่วมงานบุญฉลองตราตั้งเจ้าคณะอำเภอขุขันธ์ ในวันที่ 2- 3 มกราคม 2555

ร่องรอยหลักฐานในอดีตที่เกี่ยวข้องกับเมืองขุขันธ์ ณ วัดบ้านลำภู

ว่าด้วยเรืองนาค หรือพญานาค คืออะไรกันแน่ ?

ตระกูลของนาค

ความเชื่อเกี่ยวกับคุณลักษณะและคุณสมบัติ

ความเชื่อเกี่ยวพันกับชีวิต น้ำและธรรมชาติ

นาคให้น้ำ

พญานาคกับตำนานในพระพุทธศาสนา

ความเชื่อในดินแดนต่าง ๆ ของไทย

ภาคเหนือ

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

พญานาคกับสัญลักษณ์ของวิชาแพทย์

แกลจะเอง / kael-ja-e:ng / ตำบลปรือใหญ่

โฎนตาเมืองขุขันธ์...ขอขอบคุณ นสพ.มติชน 1 ต.ค. 2554

คำว่า “โฎนตา” มีที่มาจากไหนหนอ ?

ผลิตภัณฑ์ OTOP อำเภอขุขันธ์

วีดิทัศน์ประชาสัมพันธ์งานแซนโฎนตา ศรีสะเกษ ปี พ.ศ. 2554

รวมภาพพระยาขุขันธ์ทั้ง 9 ท่านเพื่อเผยแพร่แจกลูกหลาน

พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๒(เชียงขัน - พุทธศักราช ๒๓๒๑ - ๒๓๒๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๓ ( ท้าวบุญจันทร์ - พุทธศักราช ๒๓๒๓ - ๒๓๖๙)

พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๔ ( เชียงฆะหรือเกา - พุทธศักราช ๒๓๖๙ - ๒๓๙๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๕ ( ท้าวใน - พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๖ ( ท้าวนวน - พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๔)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๗ (ท้าวกิ่ง หรือ หลวงภักดีภูธรสงคราม -พุทธศักราช ๒๓๙๔ - ๒๓๙๕)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๘ (ท้าววัง - พุทธศักราช ๒๓๙๕ - ๒๔๒๖)

เพลงพระแม่กวนอิม(พระแม่กวนอิมพันมือแห่งเมืองขุขันธ์)

เพลงคืนลับฟ้า

เพลงมักสาวขุขันธ์

เพลงดอกลำดวนบานแล้ว

เพลงทัศนาเมืองขุขันธ์

เพลงทัศนาเมืองขุขันธ์

ดาวน์โหลดเนื้อร้อง ทัศนาเมืองขุขันธ์ ที่นี่

เพลงทำบุญจูนโฏนตา

เพลงทำบุญจูนโฏนตา

เนื้อร้อง/ทำนอง ...พิทักษ์ สังข์เงิน

เรียบเรียงเสียงดนตรี...สมโภชน์ สุวรรณ์

พรสกล ศิริศิลป์

ขับร้อง...บุญธรรม ใจดี

ปรับปรุงเนื้อร้อง...สุเพียร คำวงศ์

รองประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอขุขันธ์

ดาวน์โหลดเนื้อร้อง เพลงทำบุญจูนโฎนตา ที่นี่

บทนำเวปฯสภาวัฒนธรรมเมืองขุขันธ์

คลิบวีดีโอภาษาถิ่น 4 เผ่าไทยเมืองขุขันธ์

1. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นเขมร-เชิญชวนร่วมต้อนรับผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

2. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นส่วย(กูย)-เชิญชวนร่วมต้อนรับผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

3. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นลาว-เชิญชวนร่วมต้อนรับผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

เจ้าของ เสียงโดย พันจ่าเอกเบ็ญจมิน ทรงคะรักษ์ ผู้ช่วยท้องถิ่นอำเภอขุขันธ์

3. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นเยอร์-เชิญชวนร่วมต้อนรับผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

วีดิทัศน์ประวัติเมืองขุขันธ์โดยสังเขปและมิวสิคเพลงทำบุญจูนโฎนตา

ประมวลภาพแห่งอดีตเมืองขุขันธ์-จังหวัดขุขันธ์

ศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับเมืองขุขันธ์อย่างเป็นระบบ

ความเป็นมาของบรรพบุรุษเมืองขุขันธ์ 4 ชนเผ่า

วีดีทัศน์ท่ารำประกอบเพลงเรือมมะม็วด(รำแม่มดท้องถิ่นเขมร) 11 ท่า

แซนโฎนตาเมืองขุขันธ์ ปี พ.ศ. 2554

เมืองขุขันธ์กับเหตุการณ์ครบรอบ ๒๕๐ ปี ในปี พ.ศ.๒๕๕๒...ปีแห่งมหามงคล...

การชำระประวัติศาสตร์เมืองขุขันธ์

ประวัติพระยาไกรภักดีศรีนครลำดวน( ตากะจะ )ผู้สร้างเมืองขุขันธ์

ประวัติเมืองขุขันธ์

พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๒
(เชียงขัน - พุทธศักราช ๒๓๒๑ - ๒๓๒๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๓
( ท้าวบุญจันทร์ - พุทธศักราช ๒๓๒๓ - ๒๓๖๙)

พระยาขุขันธ์ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๔
( เชียงฆะหรือเกา - พุทธศักราช ๒๓๖๙ - ๒๓๙๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๕
( ท้าวใน - พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๓)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๖
( ท้าวนวน - พุทธศักราช ๒๓๙๓ - ๒๓๙๔)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๗
(ท้าวกิ่ง หรือ หลวงภักดีภูธรสงคราม -
พุทธศักราช ๒๓๙๔ - ๒๓๙๕)

พระยาขุขันธ์ ภักดีศรีนครลำดวน ท่านที่ ๘
(ท้าววัง - พุทธศักราช ๒๓๙๕ - ๒๔๒๖)

1. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นเขมร-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

2. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นส่วย(กูย)-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

3. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นลาว-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553

เจ้าของ เสียงโดย พันจ่าเอกเบ็ญจมิน ทรงคะรักษ์
ผู้ช่วยท้องถิ่นอำเภอขุขันธ์

3. ต้นฉบับเสียงภาษาถิ่นเยอร์-เชิญชวนร่วมต้อนรับ
ผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษในงานแซนโฎนตา ปี 2553